b1s1iresim1-map.png b2s1 b3s1 b4s1 b5s1 b1s2 b1s3 b1s4 b6s1 b7s1 b7s1 Ek1 Ek2 Ek3 Ek4 Ek5 Ek 6  Ek7 Catalogue Ek7 Elementler  Ek7 Nitelikler index next

Bölüm 1

Belgelerin Evrensel Olarak Saklanması ve Yayınlanması

Sayfa 1


Belgelerin Bilgileri

Belgelerin Oluşumu

Yeni bir üretim yöntemi üzerine bir belge hazırladığınızı düşünün. Bu belge önce düşünsel olarak oluşmaya başlar. Düşünsel planda olgunlaşıp son şekle gelmiş olan düşünce aşamasındaki bir taslak, gerçek ortamda insanların paylaşımna açılmaya hazır hale gelmiş olur. Bundan sonraki aşama, sunum ortamının seçilmesi ve bu seçilen ortamın koşullarına uygun olarak belgenin fiziksel olarak sunuma hazır hale getirilmesidir. Belgenin sunumu gerçekleşince, düşünsel planda oluşmuş olan öz, fiziksel bir görünüme kavuşur. Çoğu durumda, sunum ortamına bağlı olarak yapılan gerçekleştirme aşamasında, belgenin düşünsel taslağı, gerçek koşulların etkisi ile az veya çok değişime uğrar. Sonuçta gerçekleşen, düşünülen ve gerçekleştirilebilecek arasındaki uzlaşının sonucudur.

Belgelerin Kalıcı Ortamda Saklanmaları-Tarihsel Gelişim

Belgelerin kalıcı ortamlarda saklanmaları insanlık tarihi kadar eskidir. Mağara duvarlarlarına çizilmiş resimlerden başlanarak, inalmayacak sayıda çivi yazılı tabletler, papirüs üzerine yazılmış belgeler, Orhun anıtları gibi taş üzerine yazılı yazıtlar, belgeleri kalıcı ortamlarda saklama çalışmalarının örnekleridir. Bu çalışmalar, baskı makinelerinin gelişmesi ile büyük bir ivme kazanmış olmasına karşın genel şema değişmememiştir. Bu şema, en eski uygarlıklardan, matbaanın kullanımı ile yaygınlık kazananan aydınlık çağlar dahil zaman süresince, belgelerin kitaplık türü binalarda saklanması ve insanların belgelere erişim için bu binalara gitmesi ile şeklinde olmuştur. Bunun somut bir örneği olarak, Internet yaygınlaşıncaya kadar, iyi bir kitaplığı olmayan üniversitede araştırma yapmanın olanaksız olması gösterilebilir. Bilgi kaynaklarının eksikliği, bu dönemde az gelişmiş toplumların gelişmeleri önünde gerçek bir engel oluşturmuştur. Internet yaygınlaşınca, gerçek bir bilgi paylaşımı sağlanmış ve kıt olanakları olan gelişmekte olan ülkeler bu açılımdan büyük yarar görmüşlerdir.

Belgelerin kalıcı ortamda saklanmaları konusunda başka bir önemli gelişme, yirminci yüzyılın ikinci yarısından sonra bilgisayarların yaygınlaşması ile yaşanmıştır. Bilgisayarlar, yaygınlaştıkları 1960 lı yıllardan yaklaşık 1980 li yıllara kadar, belge yönetimi için fazla çekici olmamış veya en azından genel şemayı (belgeler kütüphaneye-insanlar kütüphaneye) değiştirecek bir etki sağlamaktan uzak olmuşlardır. Belki bütçesi yeterli bir çok kuruluş merkezi bir bilgisayarda belgeleri bilgisayar ortamında kullanıma açabilmiş, fakat kullanıcılar belgelere ulaşmak için yine bir yerlere gitmeye zorunlu olmaya devam etmişlerdir. Gidilmesi zorunlu olan yerin bir kitaplık veya bir bilgisayar merkezi olması kullanıcı açısından fazla bir fark yaratmamıştır.

Bilgisayarlar yaklaşık 1980 li yıllara kadar, baskı makineleri karşısında gerçek bir alternatif oluşturamamışlardır. Aynı yıllar, baskı makinelerinin tekniklerinin çok geliştiği, Tiefdruck ve renkli Offset baskı gibi gelişmiş baskı yöntemlerinin kullanıma girdiği yıllardır. Bunların yanında, modası geçmiş Linotip baskı gibi bir görüntü sağlayabilen bilgisayar ortamı, baskı sistemleri ile karşılaştırılmayacak kadar ilkel bir teknik niteliğinde kalmıştır.

Bilgisayarların grafik ortamları desteklemeye başladığı 1980 li yıllardan başlayarak bu durum değişmeye başlamıştır. Bu yıllarda, bilgisayar teknolojisinde biribiri ardına önemli teknolojik ilerlemeler sağlanmaya başlanmış ve her yeni ilerleme, yeni olanaklar sağlamıştır. Bu konuda ilk önemli ilerleme, masa üstü yayıncılık program paketlerinin kullanıma girmesidir. Masa üstü yayıncılık, resim ve metinlerden oluşabilen belgelerin hazırlanmasına olanak sağlayan entegre programlardır. Bu programlar, baskı teknikleri yanında masa üstü yayıncılığı kıyaslanabilir duruma getirmiştir. Kişisel bilgisayarların devreye girmesi, masaüstü yayıncılığı daha da tercih edilir hale getirmiş, özellikle yerel ağların gelişmesi ile, gazelerde bile sayfa bağlanmasının bilgisayar destekli olarak yapılması ve masaüstü yayıncılık ile hazırlanan sayfaların doğrudan baskı makinelerine verilmesine olanak sağlayan sistemlerin devreye girdiği görülmeye başlanmıştır. Günümüzde ise, artık tüm baskı işleri bilgisayar destekli olarak yapılmaktadır.

Belgelerin bilgisayar ortamında hazırlanıp saklanmaları başlangıçta kullanıcı açısından fazla bir değişiklik getirmemiştir. Ev bilgisayarları on yıl öncesine kadar tek başına çalışan, depolama yetenekleri az, hızları yavaş, baskı olanakları sınırlı olan izole makinelerdi. Bunlarla büyük çapta belge yönetimi sağlama olanağı yoktu. İzole makineler için günümüzde de durum değişmemiştir. İzole yerel ağlar ile de başlangıçta ve günümüzde durum farklı olmamıştır. İzole bir sistem ne kadar gelişkin olanaklara sahip olsa da kullanıcı sayısının sınırlı kalması kaçınılmaz. Sonuçta, bu aşamada kullanıcıların belgelere ulaşmak için yine bir yerlere gitme zorunluluğu devam etmiştir.

Belgelerin Belirli Bir Programa Özgü Özel Kodlarla Kodlanması

Belgelerin bilgisayar ortamına alınması için bir bilgisayar programından yararlanılarak kodlanmaları gerekir. İzole makinelerde, kullanılan masaüstü yayıncılık sistemine göre özel kodlar kullanılarak bilgisayar ortamına geçirilen belgeler, sadece aynı özel kodları çözümleyebilen programlar tarafından okunabilirler. Bu da son derece kısıtlı ve genel kullanıma uygun olmayan bir yöntem oluşturur. Bu yöntemle, bir özel makineden diğerine, bir kapalı yerel ağdan diğerine belge taşınması her ortamda aynı masa üstü yayıncılık sistemi kullanılmıyorsa, son derece zor bir işlem haline gelebilir. İki ayrı sistemde, aynı masa üstü yayıncılık sisteminin kullanımının olasılığı son derece azdır. İki değişik makinede, bırakalım aynı masa üstü yayıncılık sisteminin kullanılmasını, makinelerin işletim sistemleri bile farklı olabilir. Ayrıca masa üstü yayıncılık sistemleri, göreli olarak pahalı programlardır ve herkesin bunları alabilmesi kolay değildir. Bu masrafa katlanmak göze alınsa bile, uygulanacak belirli bir programa özgü özel kodlar, genel okunabilirlikten uzak olacaktır. Bu sorunların aşılması için donanım ve yazılımda yeni standartların gelişmesini ve Internet iletişiminin alt yapısının kurulmasını beklemek gerekmiştir.

Bundan sonraki konumuz, belgelere genel erişimin sağlanmasında tarihsel gelişimin ve güncel durumun incelenmesi olacaktır.

 

 

index next

 

 

Son Güncellenme Tarihi : 17.09.2005 23:47

validate in W3C !

Valid HTML 4.01!