Bölüm 1

Belgelerin Evrensel Olarak Saklanması ve Yayınlanması

Sayfa 2


Tarihsel Gelişme

Vannevar Bush Ve Memex

Belgelerin bilgisayar ortamında, işlenmesinin önemini ilk belirtenlerden biri, Başkan Roosevelt'in bilim danışmanı, Dr. Vannevar Bush olmuştur. Amerikan tarihinin en entellektüel ve sıradışı başkanlarından biri olan Başkan Roosevelt'in etrafına topladığı danışmanlardan biri olan, geniş bir vizyona sahip Dr. Vannevar Bush, 1945 de Memex adını verdiği bir sistemi, Atlantic Monthly dergisinde tanıtmış ve bu sistem, belge içeriği ile görüntüsünün farklı olması, belgelerin sırasız (random) olarak birbirini çağırması, belgelerin kolay erişilebilecek bir haberleşme ağı ile kamunun erişime açık tutulabilmesi gibi günümüzde, Internet teknolojileri olarak gerçekleşebilmiş olanakları, henüz hiçbir ticari bilgisayarın gerçekleşmediği o günlerde düşüncelerinde şekillendirmiştir.

Memex yayınlandığı günlerden itibaren çok olumlu tepkiler almış,  fakat böyle bir sistemin gerçekleşmesi için, bilgisayarların gelişip yaygınlaşacağı günlerin beklenmesi gerekmiştir.

1960 Yılları

1960 yılı sonlarında, Stanley Rice adında, New York lu bir kitap tasarımcısı, parametrik yapımcı etiketlerine dayalı bir evrensel bir arşivleme sistemi oluşturulması teklifini, Grafik İletişim Birliği (Graphical Communications Association = GCA)'ya (bugünkü adı : IDEAlliance Inc .) iletmiştir. Birliğin o zamanki başkanı olan Norman Scharpf, bu fikirlerin arkasındaki büyük potansiyel ve gereksinimi anlayarak, bu konuda CGA içinde bir çalışma komitesi kurmuştur. Bu komite, soysal kodlama kavramını geliştirmiş, büyük belgelerin küçük belgeleri içerebileceği, değişik belgeler için değişik etiketler kullanılması gereği gibi konuları belirtmiştir. Bu komitenin adı, GenCode Commitee (Generic Coding Commitee ) olarak tanınmış ve HTML dilinin kaynağı olan genel SGML dilinin gelişmesinde büyük rol oynamıştır. ( Kaynak: SGML Users Group History )( ftp://ftp.ifi.uio.no/pub/SGML/Newswire/027.1993-07-21) (bu belge Eric Naggum tarafından oluşturulmuş OSLO Üniversitesi SGML arşivi [Norveç] de bulunmaktadır.) (ftp://ftp.ifi.uio.no/pub/SGML /) (Referansın belirtildiği yer : W3C Overview of SGML Resources )

1965 de Ted Nelson , American Computer Manufacturers 20 inci Konferansına, ilk defa "Hypertext" ve "Hypermedia" sözcüklerinin kullanıldığı bir bildiri sunmuştur. (Nielsen)(Jakob. "History of Hypertext") . Ted Nelson, "Hypertext sözcüğünden, ardışık olmayan, dallanabilir, seçimi kullanıcıya bırakan ve en iyisi interaktif bir ekrandan okunabilir bir metin şeklini anlıyoruz" şeklinde, bugünkü anlayışla tam örtüşen bir tanım belirtmiştir. (Kaynak : Feizabadi )

1967 de ilk hipermetin ( hypertext) uygulaması, Brown Universitesinden Dr. Andries van Damm tarafından uygulanmaya konulmuştur. Bu çalışma, IBM tarafından desteklenmiş ve sonuçta oluşturulan sistem, IBM tarafından geliştirilerek Houston Uzay Merkezi tarafından satın alınmış ve ilk Apollo projesinin belgelerinin düzenlenmesinde yararlanılmıştır. 1968 de van Damm FRESS (File Retrieval and Editing System) isimli daha gelişkin bir belge sistemini geliştirmiş ve bu sistemi Philips şirketi kullanmıştır. (Kaynak : Feizabadi )

Aynı yılın ekim ayında, GCA komitesinin başkanı olan William Tunnicliffe, Kanada hükümeti Devlet Basımevindeki bir konferansta, belgelerin içeriklerinin, görüntülerinden farklandırılması konulu bir bildiri sunmuş ve bu bildiri, Soysal Kodlama akımının esas başlangıcı olarak kabul edilmiştir.(Kaynak: SGML Users Group History )

1968 de Stanford Research Institute'den Doug Engelbart , NLS (ONLine System) adını verdiği bir dosyalama sistemi geliştirmiş, bu çalışmanın kolaylaştırılması için, bugün kullanılan mouse (fare) adlı aracı da keşfetmiştir. NLS çok başarılı olarak çalışmış ve ortak bir dergide 100 000 den fazla makale, rapor ve kaynaklar saklanabilmiştir. (Kaynak : Feizabadi )

1969 da IBM de entegre hukuk belgeleme sistemleri üzerinde çalışan Charles Goldfarb, Edward Mosher ve Raymond Lorie, Generalized Markup Language (GML) adını verdikleri bir kodlama sistemi geliştirdiler. GML adının, her üç geliştiricinin soyadlarının ilk harfleri ile de elde edilmekte olduğu gözlerden kaçmamıştır. GML, genel olarak o güne kadar oluşan düşünceler ışığında geliştirilmiş bir soysal kodlama sistemi olmasına karşın, bu düşüncelerden daha ileri olarak ilk defa niteliği önceden tanımlanmış belge (Document Type Definition DTD ) ve açık (explicit) olarak belitilen İşaretleme Elementleri (Markup Elements) kavramlarını getirmekteydi. GML, IBM tarafından benimsenerek, birçok mainframe makinelere yerleştirilmiş ve günümüzdeki genel işaretleme dili olan SGML 'e esin vermiştir. (Kaynak: SGML Users Group History )

SGML

1972 de Carnegie-Mellon Üniversitesinde, ZOG (Harflerin herhangibir anlamı yok !) sistemi geliştirildi. Bu sistem, IBM ana makinelerinde çalışabilen bir belge işleme tekniği olarak ortaya çıkmış, fakat fazla gelişememiştir. (Kaynak : Feizabadi )

1978 de M.I.T den Andrew Lippman, ilk hipermetin uygulaması olan Aspen Movie Map sistemini geliştirmiştir. Bu sistem, hipermetin uygulamalarının gücünü ortaya çıkarmış ve bu konuda yapılacak çalışmaların gerekliliği üzerindeki tüm kuşkuları kaldırmıştır. (Kaynak : Feizabadi )

Aynı yıl, ANSI (American National Standards Institute) Bilgi İşlem Komitesi (Information Processing Commitee) , bir Metin İşleme Bilgisayar Dilleri Komitesi (Computer Languages for the Processing of Text Commitee) kurmuş ve bu komitede Norman Scharpf ile birlikte Charles Goldfarb da çalışmaya başlamıştır. Bu komite, CGA tarafından da desteklenmiş, elde edilmiş bilgi ve deneyimlerin ışığında bir standard oluşturulması için çalışmalar başlamıştır.  ( Kaynak: SGML Users Group History )

1980 de İsviçre CERN ( Centre Européenne pour la Recherche Nucléaire) de çalışan bir danışman olan Tim Berners-Lee "Enquire-Within-Upon-Everything", adını verdiği bir belge işleme modeli geliştirmiştir. Bu çalışmadan sonra, CERN den ayrılan Tim Berners-Lee'nin bu çalışması fazla kullanılmamıştır.

1981 de belge işleme yöntemi tarhininde ilginç bir deneyim olan, Xanadu projesi, Theodor Holm Nelson tarafından ortaya atılmştır. Xanadu, yazılan her metin'in her sürümünün bilgisayarda tutulması amacını taşıyordu. Bu son derece kapsamlı proje, teknik olanaksızlardan dolayı gerçekleşmemiştir. Buna rağmen Xanadu projesi, bu konuda en çok tartışılan yöntemlerden birisi olmuş ve aynı zamanda, aşırı tutkuların törpülenerek, ilk aşamada gerçekleşebileceklere yönelinmesi gereğini ortaya koyan bir örnek oluşturmuştur. (Kaynak : Feizabadi )

Internet ağının oluşmasında en büyük etken, Gromov'a göre Sovyetler Birliğinin 1957 de SPUTNIK uydusunu yörüngeye yerleştirmesidir. Başkan Dwight Eisenhower, bu başarının ardından Amerika Birleşik Devletlerinin bilimde geri kaldığı düşüncesi ile, Advanced Research Projects Agency (ARPA) yı kurmuş ve bu kuruluşla çalışan bilim admları, 18 ay gibi kısa bir süredede ilk A.B.D. uydusunu yörüngeye oturtabilmişlerdir. ARPA bu başarıdan sonra iletişim alanına odaklanmış ve önceleri askeri amaçlı olarak başlayan ve sonra hızla sivilleşen ARPANET kurulmuştur. 1982 de bir süredir genişlemekte olan ARPANET bilgi ağı üzerinde, TCP (Transmission Control Protocol) ve IP (Internet Protocol) standartları kullanılmaya başlanmış ve bundan sonra, uluslararası nitelik kazanan ve INTERNET adını alan iletişim ağı hızl gelişmeye devam etmiştir. (Kaynak : Gromov )

1985 de ANSI komitesinin çalışmaları sonunda, uluslararası bir standard önerilebilmesi aşamasına gelinmiş ve son derece kapsamlı bir belge işleme dil standardı olan SGML (Standard Generalised Markup Language) ISO standardı olararak önerilmiştir. SGML tek başına uygulanabilir bir işaretleme dili olarak değil, DTD ler aracılığı ile yeni işaretleme dilleri oluşturma yöntemi olarak düşünülebilir. SGML  1986 yılında ISO (International Standards Organisation)  tarafından ISO 8879:1986 normu olarak kabul edilmiştir. Bu standardın basımı, CERN de Andres Berglund tarafından geliştirilen bir SGML sisteminden yararlanılarak, rekor zamanda gerçekleştirilmiştir. (Kaynak : SGML User's Group History )

1989 da, Tim Berners-Lee, yeniden CERN 'e dönmüş ve bir çalışma projesi sunarak, basit bir belge işleme modeli üzerinde çalışmaya başlamıştır. Bu proje 1990 da yürürlüğe girmiş ve SGML temeline dayalı daha basit bir belge işleme alt dili olan HTML (HyperText Markup Language) ile birlikte, HTTP (HyperText Transfer Protocol), WWW (World ide Web), URL (Universal Resource Locator) veya daha geniş kapsamı ile URI (Universal Resource Indicator) teknikleri geliştirilmiştir. Bu yöntemler, günümüzdeki Internet haberleşme ağının temellerini oluşturmuştur. (Kaynak : Shahrouz Feizabadi , History of the World Wide Web)

Internet'in gelişimi ile ilgili daha geniş bilgiler için, Feyzabadi, Gromow , W3C  Internet Tarihi gibi kaynaklar incelenebilir.

 

 

Son Güncellenme Tarihi : 16.09.2005 23:02

 

validate in W3C !

Valid HTML 4.01!