Bölüm 1

Belgelerin Evrensel Olarak Saklanması ve Yayınlanması

Sayfa 4


Belgelerin Görüntüleri

 

 

Internet İletişiminde Belgelerin Görüntü Kazanmaları

Internet başlangıçta, sadece metin olarak kodlanmış  statik belgelerin iletimi ile başlamıştır. Statik belgeler, istemci ile sunucunun karşılıklı etkileşim (interaktivite) de bulunmadıkları belgelerdir. Başlangıçta, iletilmiş belgelerin kodlarını açabilecek belge çözümleyici olarak sadece, İllinois Universitesinde National Center for Supercomputing Application (NCSA) de çalışan Marc Andreesen'in geliştirdiği MOSAİC adlı program bulunmaktaydı. Başlangıçta konu ile ilgilenenler çoğunlukla kendi kütüphanelerine olmayan belgelere erişme çabasındaki bilim adamları olmuştur. Bunlar için belgenin sadece özü önemli idi ve aradıkları belgeleri bilgisayarlarına indirebilmekten mutluluk duyuyorlardı. Doğal olarak, başlangıç aşamasında belgelerdeki resimlerin aktarılamaması büyük bir eksiklik oluşturmaktaydı.

Daha sonraları, Mosaic resimleri de desteklemeye başlamış ve bu gerçek bir devrim olarak nitelendirilmiştir. Mosaic Yazarı Marc Andreesen ve arkadaşları NCSA'dan ayrılıp Netscape şirketini kurdular ve Internet hızla yaygınlaşmaya başladı. Kısa süre sonra, Microsoft önemini anlamakta geciktiği Internet alanına hızla girip Internet Explorer belge çözümleyicisini geliştirmeye başladı. Her iki belge çözümleyicisi, rekabet ortamında daha ayrıntılı görüntü sağlama alanında yarıştılar. Bu arada sadece kendilerinin tanıdığı birçok standart dışı kodu desteklemeye başladılar. Bu kodların bazıları da yeni gelişmekte olan W3C tarafından, ister istemez HTML 3.2 spesifikasyonuna alındı. Bu gelişmelerin sonucunda, iletilen belgelerde, görüntü özün önüne geçmeye ve Internet bir tür tasarım ortamı haline dönüşmeye başladı.

W3C , bilimsel açıdan öngörülmemiş ve desteklenmeyen bu yöne doğru gelişmeyi, her isteyenin arzuladığı araçlara sahip olması, fakat bu araçların genel uyum içinde olması şeklinde bir doktrin oluşturarak ve bu yönde yeni spesifikasyon ve araçlar geliştirerek düzenlemeye çalışmaktadır. Bu konuda Internet kullanıcılarının bilinçli çabalarının da desteği ile başarılı sonuçlar alınmaktadır. HTML 4.01 spesifikasyonu ile, bu konudaki dağınıklık büyük ölçüde kontrol altına alınmıştır. Bugün için Internet yazılımları tamamen özel kodlardan arıtılmıştır. Günümüzde, Internet 'te yayınlanan tüm güncel kodlar, kesinlikle W3C spesifikasyonlarına uygun olarak yazılmaktadır.

Belgenin Özünün Görüntüsünden Soyutlanması

W3C, HTML 4.01 kesin spesifikasyonu belgenin özünün görüntüsünden soyutlanması ve kodlamalarda standartlara daha çok uygunluk gözetilmesi konusunda almış olduğu prensip kararına göre düzenlemiştir. Bu spesifikasyonda sadece belgenin özünün Internet erişimine uygun kodlarla bilgisayar ortamına geçirilmesi amacına yönelik gereksinmeyi karşılayacak sayıda öğe yer almıştır. Salt belgenin görüntüsünün belirtilmesine yönelik hiçbir öğeye, bu spesifikasyonda yer verilmemiştir.

HTML 4.01 kesin spesifikasyonuna göre kodlanmış belgelerin görüntüsü, sadece belge çözümleyicilerinin varsayılan değerlerine göre oluşturulabilir. Bu görüntüler, belge çözücülerinin varsayılan ayarları değiştirilerek bir miktar değiştirilebilir. Bunun dışında, daha tekrarlı ve ayrıntılı görüntüler oluşturulmak istenirse, W3C tarafından yeni geliştirilen CSS 1 , CSS 2.1 ve en son CSS3 standartlarına uygun Katlı Stil Sayfaları (Cascade Style Sheets) işaretleme yöntemlerinin kullanılması gerekir. Stil kodları uzayı, SGML uzayının değil, DSSSL uzayının alt uzayıdır. Stil kodları kullanımı ile belgenin özü ve görüntüsü biribirinden soyutlanarak ayrı ayrı kodlarla işaretlenmiş olmakta ve W3C tarafından öngörülen belgenin özünün, görüntüsünden sterilizasyonu sağlanmış olmaktadır.

Belge Görüntüsünün Ortama Bağlılığı

Stil kodları, son derece ayrıntılı görüntülerin oluşturulabilmesine olanak sağlayan gelişmiş bir kodlama sistemidir. Bu kodların kullanımı ile, belgelerin çözümleyicilerde son derece ayrıntılı görüntüler oluşturması sağlanabilir. Buna rağmen kod yazarlarının bu konuda dikkatli olmasını gerektirecek noktalar da bulunmaktadır.

Herşeyden önce, belgenin görüntüsüne önem verilmelidir. İyi düzenlenmiş görüntüler, fikirlerin vurgulanmasında yardımcı olurlar. Okuyucular iyi görüntülerle bezenmiş bir belgenin iyi çalışılmış olduğunu düşünürler. Bunun aksi de geçerlidir. yani kullanıcılar, iyi düzenlenmemiş, sakil görüntülü belgelerin içeriğinin de hazırlanmasında yeterli özenin gösterilmediğini düşünebilirler.

Belgenin görüntüsü öngörülürken aşırı isteklerden kaçınılmalıdır. Internet çalışma sisteminde, belgeler dünyanın her yerindeki istemcilerce indirilip okunabilecektir. Eğer bir belge, ancak üst düzey bilgisayarlarda bulunan donanımlarla değerlendirilebilecek görüntü istekleri ile kodlanmışsa, indirildiği her istemci ortamında isteklerinin karşılanamama olasılığı artacaktır. Üst düzey görüntü isteklerini değerlendiremeyen donanımlar daha alt düzey görüntüler üreterek kodları konsolide etme yoluna giderler. Bu durum da istenilenin tam aksine belgelerin görüntüsünde bir özensizlik olduğu hissini yaratabilir. Bu açıdan kod yazarlarının, yazacakları kodlarda, ortalama bilgisayar donanımlarını hedeflemeleri daha gerçekçi olacaktır. Bunun bir istisnası, şirketlerde kurulan kapalı Intranetler için yazılacak kodlar olabilir. Kapalı Intranetlerde, hem yazılım, hem de donanım kontrol altında olacağından, donanıma en uygun kodların yazılmasında hiçbir sakınca olmayacaktır.

Kod yazılımının Belgelerin Erişibilirliğine Etkisi

Internet üzerinde serbestçe dolaşabilen belgeleri indiren kullanıcılar arasında, fiziksel engelli olanların bulunabilir. Bazı kullanıcıların, Renk Körlüğü (Daltonizm) gibi, görme yeteneği azlığı gibi, çeşitli konularda engelleri olabilir. W3C, HTML 4.01 kesin spesifikasyonunda, kod yazımında fiziksel engelli kullanıcıların, indirdikleri belgelerden yararlanma olanaklarının arttırılmasını sağlamak amacı ile bazı yöntemler geliştirmiştir. Örnek olarak her resim için bir metin açıklaması verilmesi gibi erişebilirlik önlemlerine tüm yazarların uyması, yazdıkları belgelerin geniş bir okuyucu kütlesine erişiminin sağlanabilmesi için bir görev sayılır.

 

 

Son Güncellenme Tarihi : 17.09.2005 23:56  

validate in W3C !

Valid HTML 4.01!