Bölüm 2

Generik HTML'e Giriş

Sayfa 4


Elementlerin İşlevlerine Göre Sınıflandırılması

 

Elementlerin DTD deki Grupları

HTML kodlamasında, tüm bilgilerin kaynağı DTD dir. DTD, bir SGML türetilmiş dili olan HTML dilini SGML uzayında tanıtan bir tanıtım bildirgesidir. DTDnin incelenmesi ile, HTML dilini oluşturan elementlerin iki temel işlev metaforunda gruplandığını görebiliriz:

 

Görüntü oluşturma amacına yönelik olmayan elementler, DTD de başlık gurubu elementleri olarak nitelendirilirler. Bu elementler <script>, <style>, <meta>, <link>, <object>, <title>, <base> elementleridir. Bu elementlerden <script> ve <object> dışındakiler, sadece <head> grubunda kullanılırlar. Bu elementlerin amacı genelde, belge üzerine bilgi sağlamaktır. Bu bilgiler, sunucu ve istemci bilgisayar sistemleri, kullanıcının kendisi, çeşitli arama motorları, çeşitli rating kuruluşları, belgeyi değerlendirecek belge çözümleyicileri gibi değişik ve önemli kaynaklara yönelik olabilirler. Bu element gurubu, fiziksel olarak bir işlev yapmadığı için, normal kullanıcının fazla ilgisini çekmemiş olan ve bu yüzden normal kullanıcının fazla incelemediği kavramlardır. Oysa, bu elementlerin belgenin oluşumu ve iletiminde büyük önemi vardır. Bir sonraki bölümde üzerlerinde detaylı olarak durulmuş ve işlevleri açıklanmaya çalışılmıştır.

Görüntü oluşturma amacına yönelik elementler, DTD de iki temel gruba ayrılmıştır. Bu iki temel gurup,

olarak adlandırılmıştır. DTD deki bu tanımlar,

 

 

şeklindedir.

Görüntü sağlama amacına yönelik elementler belgenin sadece <body> kısmının içeriği olarak kullanılabilrler.

Blokdüzey elementler, paragraf elementi ve liste grubu elementleri gibi, içeriklerinde bir bilgi bloğu oluşturabilecek nitelikte elementlerdir. Bu elementlerin içerikleri, yeni bir satırbaşından başlanarak görüntülenirler.

Satıriçi elementlerin diğer ismi de, Karakter Düzeyi veya Metin Düzeyi elementleridir. Bu elementler, prensip olarak blokdüzey elementlerin içeriği olarak kullanılırlar ve bildirildikleri anda belge çözümleyicinin göstermekte olduğu satır üzerinde görüntülenirler.

Elementler, DTD de bu iki temel kategorik gruba ek olarak, işlevlerine göre de gruplanmıştır. Bu gruplar aşağıda belirtilmiştir.

Akış Grubu Elementleri

DTD de blokdüzey veya satıriçi elementlerini içerebilecek "akış (flow)" adlı bir parametre varlığı tanımlanmıştır :

 

 

 

Akış grubu elementleri, işlem akışını sağlayacak şekilde, çeşitli elementlerin içerik modellerinde yer alabilirler. Tanım değerlendirildiğinde, bir akış grubu elementinin blokdüzey veya satıriçi grubu elementlerinden herhangibirisi olabileceği anlaşılır. Bu bilgilerle,

Akış grubu elementleri,

olarak belirlenir.

Font-stili Grubu Elementleri

Font-stili gurubu elementleri, DTD de sadece fontların görüntülerini düzenleyen elementlerden oluşan bir %fontstyle parametre varlığı kapsamında toplanmışlardır. %fontstyle parametre varlığı aşağıda görüldüğü gibi tanımlanmıştır:

 

 

Bu tanımdan anlaşıldığı gibi, %fontstyle parametre varlığının değeri, bu seçimli listede görülen elementlerden herhangibirisi olabilir. Bu bilgilerle,

Font-stili grubu elementlerinin,

elementlerinden oluşacağı anlaşılmaktadır.

Font-stili ve biraz sonra inceleyeceğimiz cümle (phrase) grubu elementleri, işlev olarak birbirlerine çok yakın elementler olduklarından, DTD de bunlar için tek bir nitelik listesi tanımı yapılmıştır :

 

 

Bu nitelik listesi tanımının %fontstyle veya %phrase, parametre varlığında toplanmış elementler için geçerli olduğu ve bu elementlerin niteliklerinin, %attrs parametre varlığının değeri olacağı belirtilmiştir. %attrs parametre varlığının incelenmesi hatırlanırsa, bu elementlerin Ortak Temel Niteliklerin tümünü alabilecekleri anlaşılır. Yorum satırında, bu niteliklerin tanımları hatırlatılmaktadır. Yorum satırları DTD çözümlenmesinde gözününe alınmaz ve sadece %attrs parametre varlığının değeri geçerlidir. Görüldüğü gibi, DTD deki parametre varlığı tanımlanma mekanizması ile, element ve nitelik gruplarının tanımları son derece kısa ve özlü yapılabilmektedir.

Cümle (phrase) Grubu Elementleri

DTD de, metin düzenleme amacı ile tanımlanmış olan tüm elementler, bir %phrase parametre varlığı kapsamında toplanmışlardır. %phrase parametre varlığının DTD de tanımı,

 

 

şeklindedir. %phrase parametre varlığının değeri, bu elementlerden herhangibiri olabilir.

Cümle grubu elementler,

elemntlerinden oluşmaktadır ve bu elementlerin nitelikleri, biraz önce görülmüş olan, DTD deki nitelik listesi bildirimi gereğince, tüm Ortak Temel Niteliklerdir.

Özel Elementler Grubu

HTML 4.01DTD sinde de bazı elementlerin işlevleri kendilerine özgü ve diğerleri ile fazla ilgili değildir. Bu elementler, Özel Elementler Grubu olarak adlandırılan bir grupta toplanmışlardır. Bu grubun bildirimi :

 

 

Özel elementler grubu,

elementlerinden oluşmaktadır. Bu elementler ilerideki derslerde incelenecek ve aralarında <sub> ve <sup> çifti dışında, hiçbir benzerlik olmadığı görülecektir. Bu gruptaki diğer elementlerin her biri kendine özgü olduğundan, nitelikleri de birbirinden farklıdır, bu nedenle <sub> ve <sup> çifti dışında bu grubun ortak bir nitelik listesi oluşturulamamıştır. <sub> ve <sup> Çifti için düzenlenmiş ortak nitelik listesi aşağıdaki görülmektedir :

 

 

Yazı Başlığı Grubu Elementleri

Web sayfalarında yazılan sayfa içeriklerine yazı başlığı konulması için kullanılan elementler, Yazı Başlığı Grubu (Heading) Elementleri olarak adlandırılan, bir parametre varlığı içinde toplanmıştır :

 

 

İşlevleri birbirleri ile aynı olan bu elementlerin nitelikleri de ortaktır.

 

 

Yazı Başlığı grubu elementleri,

elementlerinden oluşmakta ve bu elementlerin tümü Ortak Temel Nitelikleri paylaşmaktadır.

Liste Grubu Elementleri

Sıralı ve sırasız listelerin oluşturulması için, kullanılmak üzere oluşturulan bu grupta sadece iki eleman bulunmaktadır. Bu grubun tanıtımı aşağıda görülmektedir :

 

 

Liste grubu elementleri,

elementleri olarak belirtilmiştir.

Liste grubu elementleri ile ilişkili olan <li>, <dd>, <dt> elementleri, hiçbir grup içinde gösterilmemiş, <dl> elementi blokdüzey grubu içinde belirtilmiştir. Tüm <ul>, <ol>, <dl>, <dd>, <dt>, <li> elementlerinin nitelikleri, %attrs parametre varlığı ile gösterilen Ortak Temel Nitelikler olmasına karşın, DTD de liste grubunun tümü için ortak nitelik listesi deklarasyonu yapılmamış, sadece <dt> ve <dd> için aşağıda görülen ortak nitelik listesi tanımı yapılmış, diğer grup elementlerinin herbiri için farklı bir nitelik listesi tanımlanmıştır.

 

 

Ön Formatlanmış Metin Elementi

DTD de önformatlanmış metin elementi olarak sadece <pre> elementinden oluşan bir grup tanımlanmıştır. Biraz tuhaf gibi görülen bu tek elementli gurubun ortak nitelik listesi, <pre> elementinin nitelik listesi olup %attrs ile belirtilen nitelikleri kapsamaktadır. Ön formatlanmış metin elementi, daha çok program adımları gibi, görüntüsünün belge çözümleyici tarafından değiştirilmesi istenmeyen metinler için uygulanır.

 

 

Ön formatlanmış metin elementi, sadece :

elementidir.

Form-kontrol Grubu Elementleri

Form-kontrol grubu, formların oluşturulması ve içeriklerinin interaktif olarak değerlendirilmesinde görev yapan elementleri içermektedir. Bu elementlerin DTD deki tanımı :

 

 

şeklindedir. Bu bilgilerle,

Form-kontrol grubu elementleri :

elementleridir.

Blok-Düzey Elementler

Blokdüzey elementler, aşağıda görüldüğü gibi, bir parametre varlığı olarak tanımlanmıştır:

 

 

Bu tanımdaki tüm içerik, parametre varlıkları dahil incelenmiş olduğundan, blokdüzey elementlerin kapsamı bu aşamada belirlenebilir. Blokdüzey elementler, içeriklerini yeni bir satırbaşına atlayarak görüntülerler. Bu elementler, işlevsel olarak birbirlerinden farklı olduklarından, ortak bir nitelik listesi belirtilmememiştir. Bu bilgilerle,

Blok-düzey elementler:

olarak belirtilmişlerdir.

Blokdüzey Olarak Kabul Edilebilecek Elementler

Aşağıdaki elementler, herhangibir grupta belirtilmemesine karşın, içerik modellerinde, blokdüzey elementleri içerebilecekleri belirtildiğinden, blokdüzey elementler olarak kabul edilebilirler :

Satıriçi Elementler

Satıriçi Elementler, DTD de aşağıda görüldüğü şekilde beliritilmiştir:

 

 

DTD deki tanımda , %inline olarak tanımlanan parametre varlığının değeri, ya #PCDATA şablonuna uyan bir metin, ya da %fontstyle; | %phrase; | %special; | %formctrl; parametre varlıklarından birinin değeridir. Bu parametre varlıklarından herbiri, yukarıda görülmüş olan element gruplarından birini oluşturmaktadır. Satıriçi grubu elementleri, işlevleri birbirinden farklı olan alt element gruplarından oluştuklarından, DTD de sadece alt element grupları için ortak nitelik listeleri oluşturulmuştur. Satıriçi elementlerin tam listesi ve sözcük anlamları aşağıda verilmiştir :

Hem Blok Düzey Hem de Satıriçi Olarak İşlev Yapabilen Elementler

Aşağıdaki elementler, satıriçi (inline) veya blokdüzey elementler olarak işlev yapabilirler. Eğer satıriçi elementi olarak kulanılmışlarsa (bir satıriçi elementinin veya paragraf elementi <p> nin içeriği olarak), hiç bir blokdüzey elementi içeremezler:

 

 

 

Son Güncellenme Tarihi :

18.09.2005 18:07  

 

validate in W3C !Valid HTML 4.01!