Bölüm 3

Blokdüzey Elementler

sayfa 2


<meta> ve <link> Elementleri

 

<meta> Elementi

 

Meta sözcüğü eski Grekçede "ötesi" anlamına gelmektedir. Bu deyim, metafizik örneğinde olduğu gibi, tanım ötesi, gizemli bilgi gibi bilinen sınırlar ötesinde bilgi kavramlarını çağrıştırmaktadır. <meta> elementinin adı, bu elementin sağladığı bilgilerin soyut niteliğini vurgulamak amacı ile verilmiştir. Gerçekten, <meta> elementi ile yapılabilecek meta-bilgi bildirimleri, belgenin görüntülenebilecek içeriğinden çok belgenin kendisi ile ilgili bildirimlerdir.

HTML 4.01 spesifikasyonu, <meta> Elementi ile belirtilebilecek nitelik değerleri için belirli bir spesifikasyon vermemiştir. Meta-bilgiler, <head> elementinin bir niteliği olan profile niteliğinde belirtilen lokasyonda bulunan belgelerde belirtilen veri yapılarına uygun olarak oluşturulmaları gerekir. profile Niteliğine bağlı olmayan meta-bilgiler, HTTP iletişim protokulu gibi başka konvansiyonlar ile ilgili olduğundan, bunlara uygun değerler ile kullanılmalıdır. <head> Elementinin niteliğinde, tanımlanmış değer profilleri, <head> elementi <meta> ve <link> elementlerini içerdiğinden, kalıtım nedeni ile <meta> elementinin içeriğinde de geçerli olur. Ne yazık ki bugün için profile niteliği belge çözümleyicilerden hiçbiri tarafından desteklenmemektedir. Bu durumda, meta-bilgiler şimdilik, belgelerin tamamen kişiye özgü tanımlarla belirtilmesi anlamına gelmektedir. Belge çözümleyicilerin desteğinin azlığı nedeni ile, günümüzde son derece sınırlı sayıda meta-bilgi kullanabilmektedir. Meta-bilgi kullanımının henüz başlangıç aşamasında olduğu söylenebilir.

Bir meta-bilgi kaynağı genel olarak, aşağıdaki aşamalardan geçilerek tanımlanabilir :

Bu olanaklardan şimdilik sadece, ilk ikisi kullanılabilmektedir.

<meta> Elementi DTDde aşağıda görüldüğü gibi tanımlanmıştır:

 

 

Bu tanımdan <meta> elementinin boş bir element olduğu ve sadece listede görülen nitelikleri olduğu anlaşılır. Boş bir element olduğundan, Başlangıç imi kullanımı zorunlu, bitiş imi kullanımı ise yasaktır. <meta> Elementi, boş bir element olduğundan içeriği yoktur, geniş kapsamı, niteliklerinden ileri gelmektedir.

 <head> Elementinin içerik modeli hatırlandığında, <head> kısmında, değişik meta bildirimlerine olanak tanımak amacı ile istendiği kadar <meta> elementinin kullanılabildiği görülebilecektir.

<meta> Elementinin sözdizimi aşağıdaki gibidir:

<meta             (Başlangıç imi: Gerekli)

Uluslararasılaştırma Nitelikleri (langve dir) (sadece content niteliği için)

name= "isim" [YD] (meta-bilgi ismi) (kullanımı isteğe bağlı, sadece bir meta bilgi oluşturulması istenirse kullanılır)

content="cdata" [YD] (meta-bilgi değeri) (name/content, http-equiv/content çiftleri halinde kullanımı zorunludur.)

scheme="cdata" [YD] (content değerinin yorumlanacağı şema) (kullanımı isteğe bağlı, content niteliğinin içeriğinin formatlanması istenirse kullanılır.)

http-equiv= "isim" [YZ] (HTTP yanıt başlığı adı) (HTTP response header name) (kullanımı isteğe bağlı, sadece bir HTTP yanıt başlığı oluşturulmak istenirse kullanılır.)>

İçeriği:Yok (<meta> elementi, boş bir elementtir).

 (Bitiş imi :  Yasak ( Boş elementlerin bitiş imlerinin kullanımı yasaktır).

<meta>Elementini içerebilecek Elementler : Sadece <head> elementi

<meta> Elementinin Nitelikleri ve Nitelik Değerleri

Meta Bilgi Türleri

Meta bilgi türleri, tümüyle sayfa hakkında bilgi vermek için tasarlanmışlardır. Meta bilgi türleri üç temel türde incelenebilir. Bunlar,

name/content (isim/içerik) şeklindeki meta bilgiler

Bu bilgiler, başlangıçta, belirli URI üzerinden yayın yapan bir profile bilgisine uyumlu isimler ve bu isimlere uyumlu içeriklere sahip bir sayfanın bilgi topluluğundaki  yerinin belirlenmesi amacı ile oluşturulmak üzere tasarlanmışlardır. Fakat, uygulamada, bu çalışma şekline henüz geçilemediğinden, bugün için sunucular tarafından değerlendirilememektedirler. Bu bilgilerin bugünkü işlevi, indirilen sayfanın kaynak kodunu inceleyecek kullanıcılara bilgi vermekle sınırlı kalmaktadır. Aslında bu tür bilgilerin yorum satırları ile verilmesi ve meta bilgilerin bu amaçla kullanılmaması daha uygun olacaktır. Değerlendirilmeyecek sadece kaynak kodunu inceleyecek okuyucuya bilgi vermek amacı ile oluşturulacak meta bilgilerin yukarıda görülen DTD tanımına uygun olmasından başka bir kısıtlaması yoktur. Yine de aşırı yorum satırı ve değerlendirilemeyen türden aşırı meta bilgi yüklemesinin sayfanın indirilme süresini olumsuz etkileyeceği hatırda tutulmalıdır.

http-equiv/content (http-eşdeğeri/içerik) şeklindeki meta bilgiler

Bu bilgiler, sunucu ve istemci bilgisayarları arasında iletişimi düzenleyen HTTP protolunda ek HHTP başlıkları oluşturmak için kullanılır. Sunucu ve istemci tarafından değerlendirildikleri için HTTP protoluna uygun kalıpların kullanılması gerekir.

arama motorlarına bilgi veren meta bilgiler

Bu meta bilgiler, name="keywords" content="anahtar sözcük1, anahtar sözcük2, ... şeklinde oluşturulan meta bilgilerdir ve sayfanın Yahoo, Google, Alta Vista gibi arama motorlarınca sınıflandılması amacına yöneliktir.

Meta bilgilerin oluşturulma sistematiği aşağıda görülmektedir:

name="isim" [YD] ve content=" cdata" [YD]

name Niteliği, özelliğin adını, content niteliği, özelliğin değerini belirtir. Bu niteliklerin değerleri, her türlü karakter ve karakter varlığı içerebilir, fakat HTML elementleri içeremezler.

Meta-Bilgiler daima bir nitelik adı/ nitelik değeri çifti halinde verilirler. Örnek olarak bir belgenin yazarı, name/content şeklinde bir meta-bilgi olarak tanıtılabilir :

Bir başka örnekte ise bir kitabın bölümleri tanımlanabilir: :

Bu tip meta bilgilerde aşırıya kaçmamak gerekir, aksi halde, sayfanın yükleme süresi yükselir.

scheme="cdata" [YD]

Bu nitelik, özellik bilgilerinin formatlanması için kullanılır. Örnek olarak tarih formatının şeması , scheme="day-month-year" şeklinde bir bildirimle değiştirilebilir. Bu veriliş şekli ile, varsayılan scheme="month-day-year" şeklinden farklı bir şema belirtilebilir. Belge çözümleyiciler henüz bu niteliği de destekleyememektedir.

lang = "DilKodu" [YZ] ve dir ="ltr | rtl"  [YZ] (uluslarasılaştırma nitelikleri)

Bu nitelikler önceden incelenmişlerdir. dir Niteliği, sadece ekzotik dillerle çalışanlar için önemlidir. lang Niteliği ise aslında henüz hiç bir belge çözümleyici tarafından değerlendirilememektedir. <meta> Elementinde, bir meta bilgi içinde belirtilen lang ve dir Nitelikleri sadece belirtildikleri meta-bilginin content nitelik değerinin değerlendirilmesi için geçerlidir. Örnek olarak yazarı, Antoine de Saint-Éxupery olan Fransızca bir sayfanın meta-bildirimi aşağıda görüldüğü gibi yapılabilir:

Bu tanım sadece, verilen yazar bilgisinin değerlendirilmesi için geçerlidir. Başka bir meta-bilgi için gerektiğinde yeni bir dil bildirimi yapılmalıdır, yoksa varsayılan dil yeniden geçerli olacaktır. Bunun bir istisnası, biraz sonra görülecek olan sayfanın geçerli dilinin bir HTTP eşedeğeri meta-bilgi olarak gönderilmesidir. Bu durumda belge çözümleyiciler, sayfanın geçerli dilininin varsayılan değerini değiştireceklerdir.

http-equiv= "isim" [YZ]

Bu nitelik, HTTP başlıklarının, meta bilgi olarak istemciye gönderilmesi için sunucuya bilgi verilmesini sağlar. HTTP başlıkları, bir dış dosyanın sunucu bilgisayardan istemci bilgisayara indirilmesi öncesinde, indirilecek dosyanın dil, karakter kodlaması, geçerlik süresi gibi bazı karakteristiklerini, HTTP/1.1 protokoluna uygun olarak, istemci bilgisayarın belge çözümleyicisine belirten bilgilerdir. HTTP başlıklarının sunucu tarafı scriptleri ile düzenlenmesi en uygun yol olarak kabul edilmesine rağmen, kullanıcılar için, genellikle bu tür yazılımlar kolay olmayabileceğinden, bu bilgilerin daha kolay bir yol olan, http-equiv (http-eşdeğeri) meta-bilgisi kullanımı ile verilmesine olanak sağlanmıştır. HTTP sunucuları (Web sunucuları), sayfanın http-eşdeğeri meta-bilgilerinden de yararlanarak, istemciden gelen isteklere yanıt vermek için [RFC822] türü bir HTTP yanıt başlığı oluşturacaktır. Geçerli her HTTP başlığı, http-equiv (http-eşdeğeri) meta-bilgisi olarak oluşturulabilir. Geçerli HTTP başlıkları için, [RFC2616] incelenmelidir. HTTP sunucuları bir belgeyi istemci belge çözümleyicisine gönderirken en az bir tane isim/ içerik türü MIME belge başlığını belgenin kendisinden önce gönderecektir. Bu başlık,

şeklindedir. Bu bilgi belge çözümleyicine bir HTML belgesinin gönderileceğini belirtecektir. Eğer belgede daha başka meta-bilgi halinde HTTP başlık bilgileri varsa, onlar da bu aşamada gönderilirler. Örnek olarak,

meta-bilgisi,

content-type : text/html

expires : Wed,31 Dec 2003,23:00:00 GMT

bilgilerinin belge çözümleyisine belgenin ulaşmasından önce gönderilmesini sağlar. Bu bilgiler, gönderilecek belgenin bir HTML belgesi olacağını, belgenin geçerliliğinin 31 Aralık 2003 çarşamba günü GMT 23:00:00 da tamamlanacağını, bu tarihten sonra, yeni bir sürüm aranması gerektiğini belirtir.

Asağıdaki örnek, istemci düzeyi script programları için, geçerli dilin JavaScript olacagını belirtir :

Bu bildirim de, satiriçi style dilinin CSS olacağını belirtir :

Meta-bilgilerin en önemlilerinden biri, belgenin karakter kodlamasının belirtilmesidir. Karakter kodlamaları, Ek-3 Sayfa 2 de geniş olarak incelenmiştir. Karakter kodlamasının belirtilmesi, son sürüm belge çözümleyicilerin tümünün desteklediği charset http-eşdeğerinin belirtilmesi ile yapılabilir. Türkçe karakterler için charset http-eşdeğerinin değeri, windows-1254 veya ISO-8859-9 olabilir. Belgenin karakter kodlaması, meta-bilgi olarak :

şeklinde bildirilebildiği gibi, ilgili MIME tipi ile birlikte verilmesi, daha garantili bir belge çözümleyici desteği sağlayacaktır:

HTTP başlığı eşdeğeri oluşturan bir başka meta-bilgi de indirilecek sayfanın dil kodunun belirtilmesidir :

Bu meta-bilginin şimdilik hiç bir işlevi olmamasına karşın, gelecekte değerlenderilebileceği olasılığı düşünülerek, Web sayfalarına dahil edilmesinde yarar bulunmaktadır.

Bir sayfa sık sık güncelleniyorsa, kullanıcıların sayfayı sunucunun cache belleğinde tuttuğu eski sürümünü görmesini engellemek için pragma HTTP başlığı meta bilgisi sayfaya eklenebilir. Bu durumda, sayfa yükleme süresi biraz artabilir.

Ilginç bir meta-bilgi de, görüntülenen sayfanın belirli bir süre görüntülendikten sonra, başka bir sayfaya otomatik olarak yönlendirilmesinin belge çözümleyicisine belirtilmesidir. Bu meta-bilgi bildirimi, mutlak bir URI kullanilarak, aşağıdaki sekilde yapilabilir :

Eger, aynı Web içinde bağıl bir adrese atlanmak istenirse,

şeklinde bir bildirim yapılır.

Bu meta-bilgi, belge çözümleyicilerin çalıştırması gereken bir direktiftir ve sayfanın yüklendikten 10 saniye sonra URI de belirtilen sayfaya yönlendirilmesini öngörür. Internet Explorer 6.0 ve Netscape 7.0 bu direktifi uygular. W3C, bir http-eşdeğeri meta-bilgisi halindeki Web sayfası yönlendirmesinin, kullanıcılarının Internet erişimlerini kısıtladığını belirterek, bu yönlendirmenin meta-bilgi yerine sunucu tarafı scriptleri ile yapılmasını tavsiye etmektedir. Bunun nedeni, bu şekilde bir yönlendirmenin, kullanıcıların daha önce açtıkları sayfaların kayıtlarının bulunduğu history listesindeki mevcut kayıtları tamamen silerek listeyi yeniden başlatmasıdır. Bu durumda, kullanıcı bir daha başladığı sayfaya dönemeyecektir. W3C uyarısında tamamen haklıdır. Otomatik yönlendirme için, bir sunucu tarafı scripti ( örnek olarak bir ASP kodu) veya bir kullanıcı tarafı scripti ( örnek olarak bir JavaScript kodu) kullanılması halinde, hem yönlendirme sağlanacak hem de belge çözümleyicisinin history listesi silinmeyecektir.

Meta Bilgilerin <link> Elementinden Yararlanılarak Oluşturulması

<link> Elementinin uygulanması ileride incelenelecektir, burada sadece uzaktaki bir meta bilginin <link> elementinden yararlanılarak belgeye bağlanması incelenecektir.

Bazı meta bilgi içerikleri URI bilgileri halindedir. Örnek :

Bu bilgi, <link> elementinden yararlanılarak aşağıdaki şekilde verilebilir :

Bu bilgiler, henüz hiçbir belge çözümleyicisi tarafından değerlendirilememektedir.

Meta Bilgilerin <head> Elementinin profile Niteliğinden Yararlanılarak Oluşturulması

Meta bilgiler, <head> elementinin profile niteliğinden yararlanılarak oluşturulabilir. Bu şekilde oluşturulabilen meta bilgi profilleri, <meta> ve <link> elementleri için de geçerli olacaktır. Bugün için, belge çözümleyiciler profile niteliğini değerlendirememektedirler. Bu nedenle, meta veri profilleri ileride uygulanacak bir yöntem olarak nitelendirilebilir. Çok yararlı olabilecek bu yöntemin bir an önce uygulamaya geçmesi önem taşımaktadır. Bu yöntemle, aynı bilgi profilinden birçok sayfa yararlanabilecek ve aynı bilgileri paylaşan gurupların oluşturulmasında kolaylık sağlanacaktır.

Belgenin Varsayılan Değerlerini Oluşturan Meta Bilgiler

Bazı meta bilgiler, salt kullanıcıya bilgi vermek amacını taşımalarına karşın bazı meta bilgiler, belge çözümleyicilerle kesinlikle değerlendirilirler. Aşağıda belitilen meta bilgiler de değerlendilen bilgiler arasında olup sayfanın varsayılan değerlerini oluştururlar. Bu meta bilgiler,

oluşturan bilgilerdir. Bu konudaki örnekler yukarıda verilmiştir. Bir sayfa hazırlanırken bu üç bilginin de açık olarak verilmesi ile sayfanın doğru olarak değerlendirilmesi sağlanabilecektir.

Arama motorları, Internet'in işlevselliğinin en önemli destekçileridir. Bu arama motorları, kayıtlı sayfaları tarayarak, kullanıcıları aradıkları bilgileri içeren sayfalara yönlendirirler. Örnek olarak http://www.yahoo.com, http://www.google.com, http://www.altavista.com, http://www.msn.com, arama motorlarıdır. Yazılmış sayfaları bu arama motorlarına kaydettirmek için, sayfalara meta-bilgiler eklenmelidir. Yazılmış sayfaları arama motorlarına kayıt ettirmek için standart meta-bilgi anahtar sözcükleri yoktur. Arama motorları sayfayı kaydetmek için çoğunlukla author, keywords ve description tanımlarından yararlanırlar. Örnek :

Arama motorları, içerik (content) konusunda, küçük/büyük harf farkı gözetebilirler. Bu nedenle, anahtar sözcükleri (keywords) ve içeriğinin (content) yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi, farklı yazılışlara göre verilmesinde yarar bulunmaktadır. Fakat, aynı içerik çok kez tekrar edilirse, arama motorları, sayfayı kaydetmeyi reddetme eğilimi içine girebilirler. Tanım (description) meta-bilgisinin içeriği de 200 karakter ile sınırlıdır ve daha fazlası kesintiye uğrar. Bu nedenlerle, kayıt işlemlerinden sonra, yapılmış kaydın denenmesi çok yararlı olur.

Önemli bir nitelik de arama motorlarının bazılarının desteklediği robots niteliğidir. Bu nitelik ile ilişkili içerik (content) niteliği, virgülle ayrılmış, küçük/büyük harf duyarlığı olmayan, aşağıda verilen bir dizi bildirimdir :

Örnek olarak aşağıdaki meta-bilgi bildirimi, arama motorlarının sayfayı kaydetmelerini, fakat linkleri kovalamamalarını direktifini verir.

Bu konu ile ilgili daha fazla bilgi, Robots Exclusion Protocol kaynaklarının incelenmesi ile alınabilir.

Siteleri arama motorlarına kaydettiren çeşitli portaller bulunmaktadır. Bunlardan birisi, http://www.yahoo.com adresinde bulunabilen Yahoo sitesidir.

Web Sayfasının İçeriğinin Belirtilmesi

Internet'in çok yararlı olduğu kuşkusuzdur. Akademik yararları, iletişim yararları, e-ticaret, e-devlet kavramlarının oluşmasının yararları değişik konularda başlı başına bir yeni çağ niteliğinde sayılabilir. Zararlı olabileceği birçok konu da olmuştur. Web sayfalarının içerikleri hiçbir kontrole tabi değildir ve içerikler bazen şiddet unsurları içerebilir, bazen de çocukların uzak tutulması gereken türde olabilir. Bu konuda, ebeveyn kontrolu, çok tartışılmasına karşın fazla bir sonuç alınamayan bir konu olmuştur.

Bugün için içerik kontrolü başlıca iki sivil toplum kuruluşu olan Platform for Internet Content (PICS) ve Internet Content Rating Association (ICRA) çerçevesinde yürütülmektedir. Her iki kuruluşun da şu andaki çabaları zorlayıcı düzeyde değildir. Katılımcılar, kendi istekleri ile, kuruluşun genel sorularına göre sitelerinin içeriklerini değerlendirmekte (rating) ve bu değerlendirmeyi bir meta-bilgi halinde bildirmektedirler. Sayfa içindeki bu bilgileri, çeşitli filtreleme programları değerlendirerek, ailelerin belirlediği düzeyin üstünde zararlı içeriği olan sitelerin görüntülerini engelleyebilmektedir. İleride, belki içerik değerlendirilmesi konusunda daha sıkı kurallar uygulanabilecektir. Bunun ilk belirtileri günümüzde hissedilmeye başlamıştır. Piyasada bulunan iyi bir HTML kod değerlendiricisi olan CSE, kod değerlendirme sonuçlarında, sayfada ICRA meta-bilgilerinin olmadığını belirtmekte ve bu bildirimlerin olmadığı sayfaların bazı filtreleme programları tarafından durdurulabileceği uyarısını yapmaktadır. Bu durumun bilinci içinde, yazılan Web sayfalarının ICRA ve PICS değerlendirmeleri üzerinde daha duyarlı olmak gerekmektedir.

Türkçe Web Sayfaları için Hazır Şablon

Bu kısımda tanıtılmış olan meta-bilgilerden yararlanılarak, aşağıda görüldüğü gibi, bir Türkçe Web sayfası şablonu hazırlanabilir :

Bu şablondaki, Yazar Adı, Konu, Anahtar Sözcük, Önceki Sayfa, Sonraki Sayfa, Sayfa Adı değerlerini kendi seçeceğimiz değerler ile değiştirerek ilk çalışmalar için yeterli bir Türkçe Web sayfası şablonuna sahip olabiliriz. Bu sayfanın <body>elementinin içeriği doldurulunca, sayfa yayına hazır hale gelecektir. Bu şablon, ileride, daha özel bilgiler ve çeşitli script kodları da dahil edilerek geliştirilebilir.

Meta-Bilgiler Üzerine Daha İleri Çalışmalar

<head> Elementinin profile,<meta> elementinin scheme niteliklerinin henüz desteklenmemesi, meta-bilgilerin bir kısmının etkisiz kalmasına neden olmaktadır. Bu niteliklerin bugün için desteklenememesi, kullanımlarını ve üzerinde çalışılmasını biraz geriye bıraktırmıştır. Gelecekte bu durumun düzeltileceği kuşkusuzdur. Bu konuda incelemelerin devam etmesi ve yeterli bilginin toplanmasına devam edilmesi yararlı olacaktır. İncelenebilecek çalışmalardan birisi Dublin Core [DCORE] adlı, dağıtık bibliyografik belgelerde ortak özellikler belirtilmesi çalışmasıdır. Bu çalışma, daha ileri bilgilerin sağlanmasında kaynak oluşturabilecektir. Meta-bilgiler konusunu burada bırakıyoruz. Burada verilmiş olan bilgiler ve örnekler, Başlangıç için yardımcı olabilecektir. Buna rağmen, meta-bilgi oluşturulması çok geniş ve ileri düzey bir bilgi konusudur ve daha çok öğrenilecek şeyler bulunmaktadır. Yeterli deneyim kazanmadan, sonucundan emin olunmayan, her türlü bildirimden kaçınmak gerekir. Bu konuda çok okunmalı ve yazılmış Web sayfalarının kaynak kodlarının incelenerek, değerli olanlarından yararlanılması gerekir. Arama motorlarına kayıt gibi, sitenin zararlı bilgiler içerip içermediğinin değerlendirmesini yapan rating kuruluşlarına bilgi verilmesi gibi, karmaşık çalışmalarda, Başlangıç ta otomatik kayıt sağlayan sitelerle çalışılması, basit çalışmalardan başlanarak bilgilerin arttırılması ve ancak yeterli deneyim kazanıldıktan sonra, özgün çalışmalara başlanması uygun olur.

Meta-bilgi konusunda daha detaylı bilgiler aşağıdaki sitelerden elde edilebilir :

Metadata at W3C

The META tag: Controlling how your Web s is indexed by AltaVista

HotBot FAQ: Descriptions, Titles, Keywords, and <meta> Tags

Robots Exclusion

HTML Author's Guide to the Robots META tag

 

 

<link> Elementi, adından da anlaşılacağı gibi, etkin belge ile diğer bir belge arasında bir bağ oluşturmak için kullanılır. Bu element sadece <head> elementi içinde kullanılabilir. <head> Elementinin içerik modeli olanak sağladığından, belgenin <head> elementi içinde, gerektiği kadar <link> elementi kullanılabilir.

<link> Elementinin DTD deki tanımı :

 

DTD deki bu tanımın belittiği gibi, <link> elementi içeriği olmayan boş bir elementtir ve tüm boş elementler gibi, Başlangıç iminin kullanımı zorunlu, bitiş iminin kullanımı yasaktır. <link> Elementinin en önemli öğesi nitelikleridir.

DTD deki bilgiler değerlendirildiğinde, <link> Elementinin sözdizimi :

<link           (Başlangıç imi : zorunlu)

Ortak Temel Nitelikler   (Çekirdek Nitelikler, Uluslarasılaştırma Nitelikleri, Script Yazılabilecek Olaylar)

               charset="KarakterKodlaması"[ YZ]

               href="URI"  [TB] 

""

               hreflang="DilKodu"[YZ]

               type=" İçerikTipi "[YZ]

               rel="BağlantıTipi"[ YZ]

               rev="BağlantıTipi"[ YZ]

               media=" MedyaTanımlayıcısı " [YZ] >

İçeriği: yok, <link> elementi, boş bir elementtir.

                       (Bitiş imi : Yasak)

şeklindedir.

<link> Elementini içerebilecek Elementler : Sadece <html> elementi.

<link> Elementinin nitelik sayısı geniş olmasına rağmen en çok, rel, type, href, media nitelikleri kullanılır. Bu elementin niteliklerinden çok azı (aslında sadece stil sayfaları bağlantısı) belge çözümleyiciler tarafından değerlendirilebilmektedir. <link> Elementine özgü nitelikler :

Bu niteliğin değeri olan URI, belirttiği adreste bulunan kaynak belgeye bir bağ (link) sağlar. Buna, ileriye doğru bir çapa (forward anchor) adı da verilir. Belge çözümleyiciler bu değeri bugün için değerlendirmemektedir ve ileriye doğru çapa, anchor (çapa) elementi ile sağlanmaktadır.

Bu nitelik, kaynak belgenin yazıldığı dilin istemci belge çözümleyicisine bildirilmesi amacı ile kullanılır. Kaynak belge İngilizce ise bu bildirimin gereği yoktur. hreflang Niteliği, sadece href niteliği ile birlikte kullanılır. Örnek :

Belge çözümleyiciler, <link> elementinin ne href ne de hreflang niteliğini tanıyabilmektedir.

Bu nitelik, hedef  belgenin karakter kodlamasını belirtir. Bu niteliğin değeri, bilinen bir charset değeridir. Bugün için <link> elementinde belge çözümleyiciler bu niteliği değerlendirememektedirler.

Bu nitelik, kaynak belgenin içerik tipini, istemci bilgisayarının belge çözümleyicisine bildirme işlevini yapmaktadır ve değeri bilinen MIME tiplerinden biridir. Özellikle, "text/css" tipi belge çözümleyiciler tarafından deteklenmekte ve aşağıdaki örnekte görüldüğü gibi yaygın olarak uygulanmaktadır. Burada, uygulama yazarlarlarının son derece dikkat etmeleri gereken konu, hedef sayfadaki içerik tipini, kusursuz olarak tanımlamalarıdır. Yanlış bir tanım yapıldığında, belge çözümleyicilerin koruma mekanizmalarının çalışarak sayfanın indirilmesine engel olmaları olasılığı bulunmaktadır.

Bu nitelik çağıran sayfadan hedef sayfaya doğru, ileriye doğru bir ilişkiyi tanımlar (relation). Yani, çağıran sayfanın, hedef sayfa ile ilişkisini tanımlar. Değeri, ilk defa karşılaştığımız tanımlı bağlantı türlerinden biri veya boşlukla ayrılmış bağlantı türleridir. Bağlantı tipleri, boşluk karakteri içeremezler. Belge çözümleyiciler, bugünkü durumda sadece "stylesheet" ilişkisini değerlendirebilmektedir. Bu tanımdan, aşağıda verilen örnekte olduğu gibi, sayfaya bir dış stil dosyasından yararlanılarak stil kazandırmak amacı ile yararlanılmaktadır.

Bu nitelik relniteliği ile aynı işleve sahiptir ve çağrılan sayfa ile çağıran sayfa ilişkisini aksi yönde (reverse) olarak tanımlar . Yani, çağrılan sayfa çağıran , çağıran sayfa çağrılan olarak tanımlanır.

Bu nitelik, sayfanın bir dış stil sayfası ile bağlantısının sağlanması sırasında, sayfanın değerlendirileceği ortamı belirtmek için kullanılır. Değeri, kabul edilmiş bir medya tanımlayıcısıdır ve gerekirse arada boşluk bırakılarak birden çok medya tanımlayıcısı kullanılabilir. Kullanılmayacak medya tanımlayıcılarının çağrılmamaması ile sayfanın indirilme süresinin azalacağı belirtilmektedir. Aşağıda görülen bir bir örnekte, bu niteliğin kullanımı açıklanmıştır.

<link> Elementi en çok bir dış stil sayfasından yararlanarak geçerli sayfaya stil tanımlaması yapmak için kullanılır. Cascading Style Sheets olarak adlandırılmış olan Katlı Stil Sayfaları, bir sayfanın çeşitli bölümleri için hep aynı düzenlemelerin yapılmasında kolaylık ve tekrarlılık sağlanması amacı ile oluşturulmuştur. CSS DÜZEY 1 ve CSS DÜZEY 2.1 spesifikasyonları olarak tanımlanmış olan stil sayfaları üzerine ileride daha geniş olarak durulacaktır. Burada, sadece bir dış CSS dosyasını, sayfaya ilişkilendirmek üzerinde durulacaktır.

Bir dış CSS dosyası, bir sayfa için üç türlü öncelik gözetilerek ilişkilendirilebilir. Bunlardan ilki, Kalıcı Stil olarak adlandırılan en yüksek önceliktir. Kalıcı öncelikte, title niteliği kullanılmaz. Bu tür bir bağlanmada, stil sayfası belirtilen yerde bulunursa, alternatif bir stil dosyasına ek olarak, daima uygulanır. Aşağıdaki örnek, b3s2uygulama1.htm de kullanılmış olduğu gibi, geçerli sayfanın bulunduğu dizinden bir üst dizinde bulunan CSS klasöründe kayıtlı olan newstyle.cssadlı Katlı Stil Sayfası (CSS) dosyasını, kalıcı öncelikle, geçerli sayfaya bağlayan bir <link> elementini belirtmektedir :

İkinci öncelik türü, Tercih Edilen Stil olarak adlandırılan öncelik türüdür. Bu türdeki bağalanmada, title niteliği belirtilir. rel="stylesheet" ve title niteliği kombinasyonu, tercih edilen stil türünü belirler. Bu tür bir bağlanmada, stil sayfası belirtilen yerde bulunursa otomatik olarak uygulanır. Bir sayfa için, birden fazla tercih edilen dış stil sayfası bağlantısı bildirilemez. Örnek:

Üçüncü öncelik türü, Alternatif Stil olarak adlandırılır. Bu tür bir dış stil bağlantısı rel="alternate stylesheet" tanımı ile yapılır. Genellikle belge çözümleyiciler bu tür stil bağlantısını tanımazlar. Bu nedenle henüz uygulanmayan bir bağlantı türüdür.

Bir Web sayfasının birden fazla dış CSS dosyasından stil bilgisi alması halinde, dış sayfaların bağlanmasını sağlayan <link> bildirimlerinin titleniteliklerinin değerleri aynı olursa, bilgiler sanki tek bir dış dosyadan geliyormuş gibi birleştirilir. Aşağıdaki örnekte bu olanak kullanılmıştır :

Burada, üç ayrı dosyadan gelen stil bilgileri, sanki tek  "unistyle" stili gibi, tercih edilen stil olarak nitelendirilecektir.

Bir dış stil sayfasının, sayfaya bağlanmasının başka bir yöntemi de bu dosyanın, sayfaya ithal edilmesidir. Bu teknik de <script> elementi ile birlikte incelenecektir.

Bir Web içinde sayfa sırası belirli olursa, kuramsal olarak, eğer sayfalar sıralı olarak çağrılırsa, belge çözümleyici bir sonraki ve bir önceki sayfaları bileceği için sayfaların daha hızlı açılacağı varsayılır. Belge çözümleyiciler, bu tür bağları günümüzde değerlendirmediğinden, henüz bir hız kazancı elde edilemeyecektir. İleride bu bildirimin destekleneceği düşünülerek, bu sıralama bilgilerinin bugünden belirtilmesinde yarar bulunmaktadır. Aşağıdaki satırlar aynı dizinde olan x1.htm, x2,htm, x3.htm dosyalarından, ortadaki x2.htm dosyasının <head> kısmında belirtilmiştir:

<link> Elementinden yararlanılarak, arama motorlarına önemli bilgiler aktarılabilir. Bu bilgiler,

olabilir. İlk örnek, bir belge topluluğunun indeks dosyasının belirtilmesi olacaktır :

Bu örnekte, <link> elementinin title niteliğinin Türkçe olduğunu belirtmek için lang ="tr" niteliği özellikle kullanılmıştır. rel Niteliğinin "Start" değeri, önceden belirlenmiş bir link tipidir. Belgenin URI değeri ile birlikte, hreflang niteliği ile, belgenin Türkçe olduğu da belirtilmektedir. Arama motorları, bu bildirimlerden yararlanarak, bu belge topluluğundaki Başlangıç sayfasını belirleyebileceklerdir.

İkinci örnek, bir belgenin Türkçe kopyasına bağlantı sağlanması ile ilgilidir:

Burada, rel niteliğinin değeri olan >Alternate< sözcüğü, standart bir bağlantı tipidir. Burada, belgenin Türkçe sürümünün URI değeri verilerek, belge ile bir bağ oluşturulmaktadır. Arama motorları, bu bağdan yararlanarak, belgenin Türkçe sürümünün yerini algılayacaklardır.

Bu konudaki başka bir örnek, bir belgenin POSTSCRIPT formatı ile yazılmış sürümünün adresinin arama motorlarına bildirilmesi ile ilgilidir :

Arama motorları, bu sayfanın postscript alternatifinin bulunduğu yeri bu şekilde kayadedecek ve arayanlara bildirecektir.

Adobe Acrobat (pdf) formatı, çok tanınan bir sunu formatıdır. Belgenin bu format ile de yayınlanan alternatif bir örneği varsa arama motorlarına aşağıdaki gibi bildirilebilir:

Arama motorları, belgenin alternatif pdf sürümünü, kullanıcılara bildirecektir.

 

 

Wednesday, March 21, 2012 19:26

 

validate in W3C !Valid HTML 4.01!