HTML Image Map b2s1 Ek4 Ek 6 Ek5 b8s1 b1s1  Ek7 Nitelikler b5s1.htm Ek2 b3s1 Ek3 b7s1 Ek7 Elementler Ek1 b4s1 b6s1  Ek7 Catalogue index previous next

Katlı Stil Sayfaları (Sürüm3)

Söz Dizimi

Sayfa 1 / 3


Katlı Stil Sayfalarının Tarihsel Gelişimi

 

1990 larda Tim Berner's Lee ( W3C 'nin şu andaki başkanı) nin SGML dilini temel alan bir belge kodlama dili çalışmalarına başladığından beri belgelerin içeriği ve sunumunun birbirinden farklı yöntemlerle kodlanması düşüncesi var olmuştur. Bu düşünceler, 1990 lı yıllarda, Tim Berner's Lee nin kendi yazdığı ilk belge çözümleyicisi olan Next dahil önceleri hiç bir belge çözümleyicisinde uygulanmamış, bu konu üzerindeki düşünceler olgunlaşıncaya kadar, belge çözümleyicilerinin inisyatifine bırakılmıştır.

1992 lere doğru iletişim olanakları genişlemiş ve Internet bağlantıları gerçekleşmeye başlamıştır. Gelişen iletişim olanakları, yazılımları etkilemiş ve yeni olanaklara daha etkin yazılımlarla destek verilmesi zorunluğu görülmeye başlanmıştır. İletişimin genişlemesi ve konuların ticari alanları da kapsamaya başlaması ile, Internet ağında yayınlanmak üzere belge yazanlar, yazdıkları belgelerin görüntüleri üzerinde daha fazla kontrollerinin olmasını arzulamaya başlamışlardır. İlk zamanlar Internet üzerinde yayın yapmayı sağlayan araçların kullanımları kolay değildi ilk kullanıcı dostu program olarak 1992 de NCSA tarafından geliştirilmiş Mosaic adlı metin temelli bir program kullanıma girmiştir. Mosaic, metin temelli olduğundan, istenilen sunum gereklerini karşılamakta yeterli bulunmamıştır. Ardından Mozilla (Netscape) ve Internet Explorer gibi birer multimedia olayı olan görsel- işitsel belge çözümleyiciler devreye girmişlerdir.

1992-1994 yılları Internet omurgasının teknik olarak geliştiği, insanların bu yeni iletişim yönteminden nasıl yararlanılabileceğini keşfetmeye çalıştıkları, yepyeni çevrimiçi yöntemlerin uygulanılmasına hazırlanıldığı bir dönemdir. W3C bu dönemde, başlangıçta öngörülen bilimsel ve yönetsel amaçlara yönelik basit belge düzenlemesi olayının, hiç öngörülmediği kadar genişlediğini farketmiş ve bu yeni dünyanın gereksinmelerinin nasıl sağlanabileceğini araştırmaya başlamıştır. Bu konuda biribirine zıt iki gelişme de birden yaşanmış ve uygulamacılar açısından, Mozaic ekibinden Marc Andreasen, 1994 yılında yeni Mozilla görsel belge çözümleyisini açıklamıştır. Mozilla zamanla Netscape Navigator adını almış, ve W3C 'nin spesifikasyonları dışında, özel ve çoğu sunuma yönelik öğeleri de desteklemeye başlamıştır.

Aynı günlerde, CERN de çalışmaya devam eden W3C den Håkon Wium Lee de Cascading HTML style sheets -- a proposal adı altında ilk CSS önerisini sunmuştur. Bu noktada, iki ayrı yöne doğru bir gelişme olacağı anlaşılmıştır. Belge çözümleyiciler, ticari amaçlarla, kullanıcılarını çekebilmek için özel öğeler oluşturmaya çalışmışlar. W3C de olayın bu şekilde kaotik bir ortama sürükleneceği endişesi ve uluslararası iletişimde tek düzeliğin sağlanabilmesi amacı ile, olayın yasal (codal) cephesini sağlamlaştırmaya hız vermiştir. Kod geliştirme sözcüğünün latince coda (yasa) anlamından geldiği herzaman hatırda tutulmalıdır. Herkesin ortak iletişim halinde olduğu bir ağın düzenli ve verimli çalışması için sağlam ve herkesin uyduğu kuralların geliştirilmesinin ne kadar önemli olduğu açıktır.

Bu noktada, W3C sahip olduğu yüksek bilgi düzeyinden yaralanarak hiçbir zaman kısıtlayıcı olmamış ve herkese gereksinme duydukları olanakların en üst düzeyini yasal olarak vermeye çalışarak ve herkesin katkısını sağlayarak olağanüstü bir başarı sağlamıştır.

Netscape, CSS olayına baştan beri isteksiz olarak katılmış ve bunun da zaman içinde olumsuz sonuçları ile karşılaşmıştır. Buna karşılık, 1994 de Netscape'in ardından ilk sürümleri görülen Microsoft Internet Explorer standartları uygulamada daha istekli görünmüştür. Buna rağmen o da başlangıçta kendi özel öğelerini desteklemiştir.

1995 yılında, W3C tamamen operasyonel hale gelmiş ve CSS çalışmalrını ürüten ekipten Håkon Wium Lee ve Bert Boss Fransanın güneyinde, Nice Üniversitesinin Sofia-Antipolis Kampusuna yerleşen W3C Avrupa Bürosunda çalışmaya başlamışlardır. Burada, çalışmalar sonunda, 1996 yılında ilk CSS1 spesifikasyonu W3C nin resmi olarak tavsiyesi (recommandation) olarak ortaya çıkmıştır. Bu spesifikasyon, gözden geçirilerek 11-0cak-1999 de CSS1 Rev 1 olarak yeniden ve son kez yayınlanmıştır.

1997 da HTML 3.2 spesifikasyonu oluşturulmuştur. Bu spesifikasyon, W3C 'nin uygulamaya uyum sağlama kaygısı ile, bir HTML spesifikasyonuna sayfa düzeni öğelerini aldığı ilk ve son spesifikasyon olmuştur.

1997 de " Style Sheets and Formatting Properties Working Group" kurulmuş ve bu grubun çalışmaları ile, 11 Ekim 1997 de ilk CSS2 spesifikasyonu W3C tavsiyesi olarak açıklanmıştır. CSS2 spesifikasyonu geliştirilmeye devam edilerek, en son gözden geçirilmiş hali 25 Şubat 2004 de CSS2 Rev1 (CSS2.1) adı ile yayınlanmıştır. Bu yayın CSS2 düzey 2 için büyük bir olasılıkla son yayın olacak ve artık CSS3 spesifikasyonu geliştirilmeye devam edilecektir.

HTML 3.2 spesifikasyonundan sonra, W3C , HTML dilinin başlangıçta düşünüldüğü gibi sadece belge yapılandırılmasını sağlayacak öğelerle sınırlı kalması ve belge sunumunun HTML dışında dillerle sağlanması anlamına gelen "Belge Sunumunun Belge İçeriğinden Ayrılması" prensibini sıkı sıkıya uygulamıştır. Sayfa sunumu dili olarak da, W3C kendi bünyesinde CSS dilini geliştirmiştir. Bu prensip, 24 aralık 1999 da son halini alan ve HTML dilinin yenilenmemek üzere en son spesifikasyonu olan HTML 4.01 spesifikasyonunda kararlılıkla uygulanmış ve tüm sayfa düzenleme öğeleri, bu spesifikasyona alınmamıştır.

HTML 4.01 spesifikasyonu , sayfa yazımı profesyonelleri için tam bir şok olmuş, sayfa düzeni sağlayacak element ve niteliklerin spesifikasyona alınmamış olması ile alışkanlıklarını terketmek zorunda kalmışlar, bu arada W3C daha sıkı XHTML platformunu hazırlamaya başlayınca ayrıca XML dilinde de sayfa düzeni için CSS kullanımı gerekli olunca, her sayfa yazarının CSS kullanmasının gereği iyice ortaya çıkmıştır. CSS belge düzeni dilinin sayfa yazarlarına sağladığı geniş olanaklar düşünülünce, hiçbir sayfa yazarının bu yeni akımdan uzak kalamayacağı açıkça ortaya çıkmaktadır.

CSS stil programlama dilinin sürüm 2.1 de ulaştığı geniş hacım ve Internet erişimi içinde yer alan yeni gelişen platformlar da dikkate alınarak, alt gruplar (modules) halinde organize edilecek yeni bir CSS3 spesifikasyonuna 2001 yılında başlanmıştır. Bu modüler yapı sayesinde, her platform, sadece ilgili olduğu CSS3 modülünü destekleyebilecektir. W3C , bir platformun, bir modülü desteklemesi halinde, o modülün tüm öğelerini desteklemesini şart koşmuştur. İlk prensipleri 2001 yılında açıklanan CSS3 çalışmaları sonuçlanmış gibidir ve CSS3 spesifikasyonunun Aralık 2004 de W3C tavsiyesi olarak açıklanması öngörülmektedir.

Sayfa sunum düzeninin kontrol edilmesi için CSS den başka diller de geliştirilmiştir. Bunlar arasında, sadece Netscape tarafından geliştirilmeye çalışılan JavaScript Style Sheets (JSSS) dilinin CSS diline bir alternatif olabileceği düşünülmüştür. JSSS dilinin yaygınlaşmaması sonucunda, herkesin kabul ettiği gibi olumlu bir gelişme olarak, W3C nin kontrolündeki CSS dili tek kullanılabilir dil haline gelmiştir. Bu noktada, ISO tarafından SGML belgelerinin yazıcılarda yazılmasını sağlamak amacı ile geliştirilmekte olan karmaşık bir stil ve dönüşüm dili DSSSL den bahsetmek gerekir. DSSSL dili, prensip olarak HTML belgelerine de uygulanabilecek olmasına karşın, bugün için pratikte CSS kullanımına bir alternatif oluşturmamaktadır.

Son olarak, CSS kural kodlarının belge çözümleyicilerdeki destekleri üzerinde durulacaktır. Bu konuda, Netscape çalışmalarını durdurduktan sonra, kullanıcıların büyük çoğunluğunun Microsoft Internet Explorer kullanıdığı bilinmektedir. Çok az sayıda kullanıcı, artık bir açık yazılım olan Mozilla ve Mozilla Firefox ile ücretli ve ücretsiz sürümleri olan Opera belge çözümleyicilerini kullanmaktadır. Belki tüm destek çalışmalarını sadece kullanıcıların hemen hemen tümünün kullandığı IE üzerinde yoğunlaştırmak gerekecektir. Açıkça, IE tarafından desteklenmediği belirlenen bir yazılılımın Web üzerinde paylaşıma açılması, son derece riskli bir girişim olacaktır, çünkü bu belgeyi indirecek bir kullanıcı, büyük bir olasılıkla IE kullanacak olduğundan, bu belgeyi tam olarak okuyamayacaktır.

Standartları W3C belirlemektedir, fakat, belge çözümleyicileri özel şirketler geliştirmektedir. Bugün için, hangi belge çözümleyicinin hangi standardı nekadar desteklediği açıkça bilinmemektedir. Bu konuda en yararlı çalışma Avustralya kökenli, Western Civilisation adlı bir şirketin yayınladığı "Belge Uyumluluk Listesi (Browser Compatibility Lİst)" , belge çözümleyicilerin büyük kısmını kapsayan, fakat sadece CSS2.1 e kadar olan spesifikasyonlarda geçen tüm özellikler için bir uyumluk listesidir. Bu listede, CSS3 ile yeni tanımlanan özellikler bulunmamaktadır. Bu liste yazarlara büyük bir uygulama deneyimini aktarmakta olsa bile, yazarlar her zaman oluşturdukları sayfaları dikkatle ve sürekli olarak denemek zorundadırlar.

Belge çözümleyicilerle sorunları dikkate alan W3C Amaya adında kendi belge çözümleyicisini geliştirmektedir. Amaya'nın da spesifikasyonları ne kadar destekleyebildiği çok açık değildir. Amaya ayrıca, hiç bir script programını da çalıştıramadığından, güncel uygulamalarda kullanım olanağı yoktur. Amaya, bu hali ile, sadece bir deneme ortamı olarak kalmaya devam edecektir.

 

CSS3 Sürümünün İncelenmesi

 

Bu bölümde inceleyeceğimiz en yeni CSS sürümü olan CSS3 sürümü, CSS stil programlama dilinin tüm sürümleri ile geriye doğru uyumludur. Aslında, CSS2.1 ile arasında temelde fazla bir fark yoktur. Sadece, yeni sürüm modüler bir yapıda sunulmuştur ve birçok yeni özellik içermektedir ve bazı özellikler kullanımdan kaldırılmıştır. CSS3 sürümü eski spesifikasyonlarla prensip olarak uyumludur. Eski spesifikasyonlarda bulunan özelliklerin pek azının temel tanımları yeni spesifikasyonda değiştirilmiş bulunmaktadır. Burada en yeni CSS3 sürümünü öğrenmeye ve uygulamaya çalışacağız.

CSS3 spesifikasyonunu incelerken, belge çözümleyicilerinin ve özellikle IE 6.02 SP1 desteğine olağanüstü önem vereceğiz. CSS3 çok geniş bir spesifikasyon olduğundan, sadece IE 6.02 SP1 desteğine sahip olan özelliklere yoğunlaşacağız. İnceclediğimiz tüm özelliklerin deneme uygulamalarını yaparak, uygulamalarda kullanacağımız özelliklerin IE 6.02 SP1 tarafından desteklendiğine tam olarak emin olacağız. IE 6.02 SP1 tarafından tam olarak desteklenmeyen hiç bir Web sayfasının kullanıcılar tarafından okunabilirliği tam olarak güvende değildir.

CSS çok hacımlı bir dildir ve uygulamalara başlamak için çok sayıda kuralın öğrenilmesi gerekir. Kuralların tam olarak anlaşılabilmesi için spesifikasyonları tam olarak inceleyeceğiz. Ancak kuralları çok iyi bilen yazarlar başarılı uygulamalar oluşturabilirler. Amacımız bilinçli Web programcıları yetiştirmek olduğundan, bu konudaki önce zor gelecek çalışmalar ileride çok yararlı olacaktır.

 

İçeriğin Görünümden Soyutlanması

 

Belgelerin içeriğinin (yapılarının) görünümlerinden soyutlanması, yani her ikisinin ayrı ayrı programlama dili ile yapılması aslında soyut ve ütopik bir düşüncedir. Belgelerde, yapıları ve görüntüleri oluşturacak öğeleri ayırdetmek kolay değildir ve belki de belgelerde yapıların ve görünümlerin birbirinden tam olarak soyutlanması olanağı tam olarak bulunamayacaktır. Bugün için yapılan çalışmalar, deneyimler ve sezgilerden yararlanılarak, belgelerin görüntülenmesine yönelik olduğu düşünülen kodların HTML den olabildiğince bağımsız bir stil programlama dili ile yazılmasıdır. Belge sistematiğinin sağlanması için yazarların bu prensipleri olabildiğince skı olarak uygulaması gerekmektedir.

 

W3C de CSS Yayınları

 

Aşağıda, W3C tarafından yayınlanmış CSS yayınlarının bir listesi verilmiştir. Bu yayınlar, konu ile ilgili olanlar için önemli bir kaynak oluşturmaktadır.

 

CSS1

CCS2

CSS3 (En Güncel Sürümler)

 

CSS Tarihsel Gelişimi için Ek Bilgi

 

Thursday, October 6, 2005 19:49

validate in W3C !