Ekler.png

Index.htm Previous Previous

Ek 1

Sayfa 2


Bağlantı Temelleri(devam)

JavaScript URI :

JavaScript URI aslında bir protokol olarak değil, bir pseudo-protokol olarak değerlendirilebilir. Bu tip bir URI, başka bir belgeıi indirmek değil, aynı belge içinde bir JavaScript komutunu çalıştırmak için kullanılır.

Bu konuda bir örnek olarak, vereceğimiz aşağıdaki kodlarda bir JavaScript kodu çalıştırılmaktadır :

Pratik açıdan bakılırsa, bu tip bir satıriçi ifade, ancak önceden tanımlı fonksiyonları çalıştırabilecek, küçük çapta JavaScript kodları için elverişlidir.

ftp URI :

ftp (file transfer protocol) 1974 yılından beri kullanılan bir dosıa paylaşım protokoludur. ftp Bir tür, uzak dosya depolama yöntemidir. Internet yaygınlaşınca, ftp ile paylaşımın önemi de olağanüstü artmıştır. Bu yöntemle, en yeni aygıt sürücüler (device drivers), en yeni sürüm programlar, en yeni şarkıların MP3 leri, kendi eski dosyalarımız, daha birçok türde dosya, ftp protokulundan yararlanılarak, Internet'ten indirme olarak adlandırılan işlemle, uzak bir siteden kendi bilgisayarımıza aktarılabilir. ftp ışlemini sınırlayan en büyük sorun, dosya transfer hızını belirleyen iletişimin bant genişliğidir. Günümüzde bu sorun da, geniş bant iletişim yöntemleri ile en azından bu olanaklara sahip olan kullanıcılar açısından çözüme yaklaşmıştır.

FTP işlemi, genel olarak 21 inci port kullanılarak yürütülür. Transfer işlemi, ikili sistem (binary) veya ASCII kodları kullanılarak gerçekleştirilir. Transferin gerçekleşmesi için bu parametrelerin belirtilmesi gerekir. ftp Protokolunun formatı,

ftp://kullanıcı:şifre@sunucu:port/yol/tip=kodlamatipi

şeklindedir. Burada, kodlama tipi, sunucu için özel değerler olabilir. Genel olarak, ikili kod transfer tipi için b karakteri, ASCII tipi transfer için, a karakteri kullanılır. Bazı sunucularda d karakteri yolun belirtiği son dizinin içerdiği dosyaları listeler. Bazı sunucular, i (initiate) karakteri ile ikili kod kullanarak dosya transferini başlatabilir.

Port sayısı genelde olduğu gibi, 21 ise, varsayılan değer olduğu için belirtilmesi gerekmez. Eğer transfer 21 den başka bir port kullanılarak gerçekleşecek ise, port sayısı verilmelidir.

Kullanıcı ve şifrenin güvenlik açısından kesinlikle tranfer formülünde verilmemesi gerekir. ftp Siteleri, gerekiyorsa iletişimin başlaması için kullanıcı adını ve şifresini sorar ve ancak doğru yanıt alınınca iletişimi başlatırlar. Bazen anonymous (klasik Grekçe adsız) olarak nitelendirilen genel kullanıcıların şifresiz olarak kanallarına girmesine olanak tanırlar. Böyle durumlarda, hiç bir sorgulama ile karşılaşılmadan ftp kanalına girilebilir. Aşağıdaki kod, Project Gutenberg ftp sitesine bağlantı sağlayarak, İmparator Fredrik II 'nin yaşamını anlatan bir zip dosyasının indirilmesini amaçlamaktadır.

ftp URI çok kolay gerçekleşebilen bir bağlantı türü değildir. Bunun yerine Web sayfasında doğrudan ftp adresinin verilmesi ve bu bağlantının spesifik bir ftp programından yararlanılarak yapılması daha iyi sonuç vermektedir.

file URI :

Bu tip bir URI aslında, ftp URI nin özel bir hali olan yerel makine dosyalarına erişim sağlayan bir erişim yöntemidir. Genel ifade şekli,

file://sunucu/yol

olarak belirtilebilir. Örnek bir uygulama aşağıda verilmektedir:

Burada,file:///C: şeklinde yapılan tanım, mutlak yol ifadesinin C: nin kök dizininden (/C: veya /C|) başlatılması için kullanılmaktadır. İfade, file://yol/deneme.htm formülü ile uyum içindedir. Bağlantı sağlanınca, bağlantının sağlandığı satırdan başlanarak, deneme.htm dosyasının içeriği, sayfaya eklenmektedir. Özellikle, uzun konularda, belgenin birkaç dosyaya bölünüp birbirlerine bağlanabilmeleri, yararlı olabilir.

Yerel makinede bulunan deneme amaçlı dosyaların yayınlanmasının bir yolu da yerel bir sanal server oluşturarak, yerel dosyaları buradan bir dış makineden yayınlanır gibi yayınlamaktır. Yerel sanal Web server oluşturulması için, Microsoft Internet Information Server, Microsoft Personal Web server (PWS), Apache, Sambar Server, O'Reilly Web Server gibi programlardan yararlanılabilir. PWS Windows 98 ile ,IIS Windows 2000 ve XP ile birlikte gelmektedir. Apache ücretsiz fakat son derece başarılı bir Web serverdir. Diğerleri ücretli yazılımlardır. Yerel sunucunun sanal IP adresi 127.0.0.1 olarak oluşturulmuştur. Bu IP adresine localhost adından da ulaşılabilir. Yerel sunucu, yerel bir dizini kök dizini olarak kabul eder. IIS için bu c:\inetpub\wwwroot dizinidir. Bu dizin altında dosyaları veya bu dizin altında yaratılan alt klasörlerde bulunan dosyaları içeren Web sistemleri IIS çalışınca yerel sunucudan yayınlanmış gibi olurlar. Bu yayınlanma sırasında sanki bir sunucudan yayınlanır gibi, her türlü sunucu tarafı (server side), istemci (müşteri,kullanıcı) tarafı (client side) script sanal olarak yayınlanan sayfa ile birlikte değerlendirilir. Bir tür, yazdığımız sayfa, uzak bir sunucuda yayınlansa ne olurdu şeklindeki soru bu şekilde yanıt bulur. Yani, yerel sanal sanal sunucu, uzak sunucunun bir tür benzetimi (simülasyonu) sayılabilir. Yerel sanal sunucunun kök dizininde bulunan bir index.htm dosyasına,

veya,

şeklinde, erişilir.

Fragment URI :

Bu tip bağlantı, içeriği geniş olan sayfaların belirli erişim noktalarına (bookmark) erişimin sağlanması amacı ile yapılmıştır. Erişim noktaları, isimlendirilmiş bir çapa elementi (named anchor) ile oluşturulabileceği gibi, en güncel bir teknikle, uygun elementlerin id niteliğinin belirtilmesi ile de oluşturulabilir. Gerçekten id niteliğinin ilerlemesi, erişim noktası oluşturulması için, isimlendirilmiş çapa elementinin kullanımını gereksiz hale getirmiştir.

Fragment sözcüğü, parça veya kısım anlamına gelir. Uygun elementlerin id nitelikleri belirtilerek, belge belirli parçalara ayrılmış olur. Her parçanın veya fragmentin erişim noktası, id ile belirtilen satır hizasıdır. Belgenin belirli bir fragmentine erişim yapılması için, http veya file URI bilgilerine bir diyez işareti ve aralıksız olarak fragmentin erişim noktasının id değeri yazılır. Örnek :

 

http://www.araclistesi.com#arazitipi

 Burada, araçlistesi.htm (veya html, shtml vb...) dosyasında bir yerel erişim noktası oluşturan arazitipi kimliği taşıyan elementin bulunduğu satır görüntülenecektir. Her sayfada, sadece tek bir arazitipi kimliği taşıyan element olduğu için, erişim yerinin şaşması olasılığı yoktur.

telnet URI :

telnet Protokolu, uzak bir bilgisayarı kullanmak için uygulanır. Bu protokolun genel ifade şekli,

telnet://kullanıcı:kullanıcı şifresi@sunucu:port

şeklindedir.

telnet Protokolu, sunucu özelliklerine çok bağlı bir prokoldur. Varsayılan port 23 dür. Eğer kullanıcı kodu belirtilmemişse, sunucu prensip olarak bağlantıyı sağlamak için otomatik olarak kullanıcı adını ve kodunu soracaktır.Buna rağmen, bazı sunucular kullanıcı kodu olmadan bağlantıyı sağlayabilirler. Bu protokol ancak sınırlı bir kullanıcı gurubunu ilgilendirmektedir.

gopher URI :

gopher Protokolu, Internet iletişimin World Wide Web popularite kazanmadan önce kullanılan protokoldur. Genel kullanım şekli http protokolu ile aynıdır. Varsayılan iletişim portu 70 dir. Bugün artık hiç kullanımı kalmamış gibidir.

news URI :

news Protokolunun genel ifade şekli,

news:habergurubu

news:mesaj_bilgisi

şeklindedir. Bu protokol, haber sunucularının açıkça belrtilmesine olanak sağlamamaktadır. Kullanıcılar, belge çözümleyicilerin seçeneklerini ayarlayarak haber gurubu kaynaklarını belirtebilirler. Bu protokol, haber sunucularının azalmaları nedeni ile giderek daha az kullanılır olmuştur. Ayrıca, haber sunucuları, kullanıcıları bazı kısıtlamalarla haber sunucularına bağlamaktadır. Tarayıcılar da, haber guruplarına bağlanmak için uygun yazılımlar değildir. Bu konuda, özel programlar kullanılmalı ve news protokolu, en iyisi HTML belgelerinde hiç kullanılmamalıdır.

nntp URI :

nntp Protokolu, news protokolundan daha ileri bir aşama olup tüm USENET ağı üzerindeki dosyaları indirebilmek amacı ile kullanılır. nntp Protokolunun genel ifade şekli,

nntp://sunucu:port/habergurubu/belge

şeklindedir. Bu protokol, varsayılan iletişim portu olarak 119 numaralı portu kullanır. Sunucu, bir Internet alan ismi veya bir DNS numarası olabilir. Haber sunucuları, kendileri ile iletişim kurmak isteyen yabancı makinelerin iletişim kurmasına olanak vermeyebilirler. Ayrıca, bir haber sunucusunun üzerinde belirli bir belge sınırlı bir sürede kalmaktadır. Bu nedenle, nntp adresleri geçersiz kalmış olabilir. Bu kısıtlamaların aşılması durumunda, nntp protokolu, bir haber gurubu ile iletişim kurma olanağı sağlayacaktır.

mailto URI :

mailto Protokolu, kullanıcının belirtilen adrese e-posta mesajı yollayabilmesi amacı ile kullanılır. mailto Protokolunun genel ifade şekli,

mailto://adres

şeklindedir. Adres, herhangibir geçerli e-posta adresidir. Örnek bir uygulama  aşağıda görülmektedir :

Bazı belge çözümleyiciler, çoklu adres tanımlanmasına olanak sağlarlar. Adresler birbirlerinden virgülle ayrılmış olmalı ve aralarında hiç boşluk bulunmamalıdır. Örnek :

mailto://adres 1, adres 2, adres 3, ...,adres n

 Örnek bir uygulama  aşağıda görülmektedir :

Bu şekilde, aynı mesajı, birçok alıcıya gönderme olanağı elde edilir.

mailto Protokolu ile, elektronik postaların başlık alanlarına da değer atanması yapılabilir. Bu konuda bir örnek  aşağıda görülmektedir :

Atanacak konu başlığında boşluk karakterlerine olanak sağlanır ve boşluk karakterlerinin hex karşılığı olan %20 ifadesinin kullanılması gerekmez.

 Aşağıdaki örnekte,  bir mesajın cc (carbon copy) alanına atama yapılmıştır :

mailto Protokolu ile, aynı e-posta mesajının, subject,cc ve bcc alanlarının tümüne değerler atamak olanağı bulunmaktadır. Alanlar birbirlerinden, Ampersand (&) karakteri ile ayrılmalıdır.  Örnek olarak  aşağıdaki e-posta mesajı incelenebilir :

Bu uygulamalar, son sürüm belge çözümleyicilerla sorunsuz çalışmaktadır. Eski sürüm belge çözümleyici kullananların, belge çözümleyicilerini bir an önce yeni sürümlere yükseltmeleri yararlı olacaktır.