Ekler.png

Index.htm Previous

Ek 1

Sayfa 3


Bağlantı Temelleri(devam)

Web Dosya Organizasyonu :

 

Bir Web amacına göre bazen tek bir sayfadan oluşabilir. Çoğu durumlarda ise, bir Web birbirbirleri ile ilişikli, değişik işlevlere sahip, çok sayıda sayfadan oluşur. Günümüzde Internetin alt yapı ve yazılım açısından gelişmesi, Web sayfa sayılarını arttırmış, bunun yanında yeni gelişen DHTML ve yeni script dilleri Web programcılığını ileri bir düzeyie taşımıştır. Sonuçta, bir Web, büyük çapta bilgilerin işlendiği, çok kullanıcılı bir etkileşimli bir programlama ortamı durumuna giderek yaklaşmaktadır. İleride, tüm idari işlerin Web ortamında çözümlenmesi kaçınılmazdır.

Bir bilgisayar ortamında bilgiler dosyalarda, dosyalar klasörlerde, klasörler, sabit disk gibi bellek sistemlerinde saklanırlar. Bir kullanıcı, kendi makinesinde çalışırken dosya yolu olarak adlandırılan kodları belirterek, bellek sisteminde bulunan her dosyaya ulaşabilir. Bir Web için ise, dosya yapılanmasının toplu olması gereksinimi vardır. Çünkü, bir Web, önce tasarımcısının makinesinde şekillenir. Bu aşamada, kullanıcının makinesindeki tüm dosyalara, dosya yolu belirtilerek erişilebilir. Geliştirme aşaması tamamlandığında, Web yayınlanmak için bir sunucu ortamına, ftp yöntemi kullanılarak yüklenir. Bu noktada, geliştirilen dosyalar, kullanıcının kontrolünde olmayan bir sunucu makinenin dosya sistemine yerleştirilmektedir. Doğal olarak, sunucu, gelen dosyaları bir gurup halinde, belirli bir klasöre yerleştirecektir.

Sunucunun kullanıcıdan gelen dosyaları yerleştirdiği klasör, Web'in tepe klasörüdür. Web erişimin hızlı bir şekilde yapılabilmesi için, klasör yapısının dikkatle planlanması gerekir. Alışıllmış ve başarısı denenmiş bir dosya organizasyon planı, tepe klasöründe çekici bir ana sayfa ile başlanmasıdır. Bu ana sayfa tanıtım görevi yanında, bir dağıtım merkezi görevini de yapacak, kullanıcının istediği sayfalara buradan bağlantılar sağlanacaktır. Web'in tepe klasörü altında, alt klasörler açılarak buralara dosyalar ve başka lat klasörler konulabilir. Bu klasörlere alt Web (subweb) adı verilmektedir. Dikkat edilecek nokta, bir Web yapılanması içinde, yabancı hiçbir dosya bulunmaması gereğidir. Web içindeki diğer dosyalara bir biçimde bağlı olmayan hiçbir dosya, Web yapılanması içinde bulunmamalıdır. Bu tip gereksiz dosyalar, hem Web'in sunucuya yüklenmesini, hem de dosyalara erişimi geciktirici etki yaratırlar. Genel olarak, resimler, script programları, stil sayfaları, ayrı alt klasörlerde saklanırlar. Web'in diğer sayfaları, istendiği kadar derinlikte, alt Web'lere yerleştirilebilir. Bundan sonraki sorun bu dosyalara nasıl erişileceğidir.

Mutlak ve Göreli Referanslar :

Mutlak referanslar, DOS komutları günlerinden kalma, path (yol) komutuna dayalı olarak formüle edilir. Mutlak referanslar ile ilgili örnekler, file protokulu incelenirken görülmüştü. Yol tanımı, bilgisayar programcılığı ile ilgilenenlerin alışkın olduları bir tanımlamadır.

Mutlak referanslar, sadece programcının makinesinde, Web henüz gelişme aşamasında kullanılabilir. Web'in yayın için sunucuya yüklenmesi ile dosyalara mutlak referanslar ile erişilebilmesi olanağı ortadan kalkar. Sunucunun dosya düzeni kendisine özgüdür ve kullanıcıların sunucunun dosya sistemine girmesine olanak tanınmaz. Kullanıcılar, sadece kendi Web yapıları kapsamındaki dosyalara erişebilirler. Bu durumda, Web sitesi yapımcıları, sunucunun dosya sisteminin ancak kendilerine tahsis edilmiş bir bölümünü bilirler. Yerleştirdikleri dosyalara erişimi de ancak bu sınırlı bilgi ile sağlayabilirler.

Bu sorun, göreli referansların kullanılması ile aşılabilir. Göreli referanslar, Web içinde belirli bir klasör temel alınarak oluşturulur. Bu durumda, sunucunun, Web dosyalarını hangi klasöre yerleştirdiği bilgisine gereksinme kalmaz. Önemli olan, yol tanımının temel düzeyiden başlanarak doğru olarak yapılmasıdır. Bir örnek üzerinde çalışmak için, ilk önce bir Web örneğini inceleyelim. Bu Web'in dosya yapısı aşağıda görülmektedir :

Not Found !

Burada temel düzeyi, bir <base> elementi ile değiştirilmemiş olduğundan, varsayılan temel düzeyi, bağlantı (çapa veya link) elementinin yazıldığı sayfanın temel düzeyidir. Göreli referanslarda, temel düzeyin altındaki dizinlerdeki dosyalara, /alt_dizin/.../alt_dizin/dosya.htm ifadesi ile erişilmektedir. Bu şekilde, index.htm dosyasından, \images\banner.htm adlı dosyayı belirtmek istersek, basitçe,

/images/banner.htm

ifadesini yazmak yeterli olacaktır. Eğer, index.htm dosyasından, /departments/production/schedule.htm adlı dosyaya erişilmek istenirse,

/departments/production/schedule.htm

yazılması gerekecektir.

Aynı düzeyideki dosyalara göreli referans verilmesi, basitçe dosya adı belirtilmesi ile gerçekleştirilebilir. Örnek olarak departments\production klasöründe bulunan schecule.htm dosyasından, aynı klasördeki reports.htm dosyasına referans verilmesi aşağıdaki örnekte görüldüğü gibi, yapılabilir :

Aynı düzeyideki iki dosya arasındaki göreli referans ilişkisinin kurulması için ikinci yöntem, bağlanılacak aynı düzeyideki dosyayı ./dosya_adı.htm (veya html, shtml vb...) olarak belirtilmesidir. Bu yöntemle, aynı örnek,

şeklinde gerçekleştirilebilir. İstenirse ./ işareti kullanılsın, istenirse doğrudan dosya adı yazılsın, çağrılan dosya, çağıran dosya ile aynı dizinde ise bağlantı sorunsuz gerçekleşir.

Bir Web sitesinin dizin yapısının derinliği arttıkça, yani dizinlerin içinde alt düzeyiler açıldıkça, göreli referansların oluşturulması ve takip edilmesi güçleşmeye başlar. Çok yaygın olmamasına karşın, <base> elementinin kullanılması ile, ortalardaki bir dizin, Web kök dizini olarak belirlenebilir. Kök dizin Web'in ortalarında bir dizin olarak belirlendiğinde, Web kapsamında, kök dizinin üstünde ve kök dizinin altında bulunan dosya derinlikleri, başa çıkılabilecek düzeyilere inebilir. Kök dizinin altında bulunan dizinlerdeki dosyaların göreli referansları nasıl belirtildiği incelenmişti. Kök dizinin üstünde bulunan dizinlerin göreli referanslarının oluşturulması için, dosyanın bir üst dizini ../dizin_adı/ olarak belirtilir. Dosyanın bulunuğu dizinin bir üst dizininin, üst dizini, ../../dizin_adı olarak belirtilir. Örnek olarak, kök dizin, departments dizini olarak tanımlandığında, banner.htm dosyasına, ../images/banner.htm şeklinde, kök dizin sales olarak tanımlandığında, index.htm dosyasına, ../index.htm şeklinde erişilebilecektir.

Göreli referansların yararı yadsınamaz. Göreli referanslar kullanıldığında, Web sitesinin tümü (kesinlikle tümü birden ve dizin yapısı değişmeyecek şekilde, sadece bir kısmı değil !) , aynı bilgisayar sisteminde yer değiştirdiğinde veya yayınlanmak için bir sunucuya yüklendiğinde, mevcut tüm bağlantılar geçerli kalır. Oysaki, mutlak referanslar, Web taşındığında geçersiz hale gelir. Bu olay, bir Web sitesi için en kötü durumlardan biridir, çünkü bir bir Web sitesi , bağlantılı dosyalar topluluğu anlamını taşımaktadır ve bağlantıların kopması, bir Web'in kullanılamaz hale gelmesi ile eşdeğerdir. Bu bakımdan, göreli bağlantı referanslarının kullanılmasının, bir Web sitesinin taşınmaya dayanıklılığının sağlanması açısından, büyük pratik önemi olduğu görülmektedir.