Banner

index next

Ek - 5

Sayfa 1


DTD Yazılımın Okunması (1)

SGML Dilinin Uygulanması :

SGML belge sınıflandırılmasına yönelik temel dildir. Bu dilin hem sınıflandırma hem de görüntülenmeyi sağlaması öngörülmüş olduğundan çok geniş kapsamda tutulmuş olabildiğince geniş fakat hakim olunması zor bir dil oluşmuştur.

SGML işlenen belgeye uygun bir DTD (Document Type Definition) yazılması ile, hem belge içindeki veri yapısını hem de belgenin görüntülenmesini sağlayabilecek bir yönergenin oluşturulmasını ve belgenin bu yönerge (DTD) ye göre değerlendirmesini öngörür. Her DTD ayrı bir belge işaretleme dili (markup language) sayılır, bu nedenle SGML, işaretleme dillerinin oluşturmasını sağlayan işaretleme dili olarak da nitelendirilir.

SGML kullanımında ilk zorluk burada başlar, bir belge işlenmesi için, yeterli bir işaretleme yönergesi (DTD) oluşturmak ancak deneyimli ve profesyonel insanların yapabilecekleri bir çalışma niteliğindedir ve bilgi işlem bilgisi yetersiz kullanıcıların kesinlikle kapasitesi dışındadır. Eğer bu işi hergün yapmayacaksanız, SGML öğrenmek için verilecek emeğin doğrulanması olanak dışıdır. Ayrıca, bu kadar geniş kapsamlı bir dilin uygulamasını tam olarak çözümleyecek doğal (native) SGML çözümleyicileri henüz geliştirilme aşamasındadır.

Bu sorunların çıkış yolunu HTML dilini yaratan Tim Bernes-Lee ve arkadaşları buldular. Önce SGML'in içerdiği öğelerin kısıtlı bir miktarının kullanıldığı ve adına HyperText Markup Language adı verilen yeni bir dilin SGML tanımı yazıldı. Sonra bu yeni işaretleme diline ait DTD ler, bu DTD leri temel alan HTML sayfaları yazıldı ve bu yazılmış sayfaların okunmasını sağlayan çözümleyiciler (belge çözümleyiciler) gitgide geliştirildi. HTML DTD si kısıtlı sayıda SGML öğesi içerdiğinden, bu belgeleri değerlendirecek belge çözümleyicilerin yazılımları kolaylaştı. Kısa sürede Netscape Navigator ve ardından Internet Explorer bir belge çözümleyici (parser) olarak piyasadaki yerlerini aldılar. Bunları başka belge çözümleyiciler da takip etti ve Web bugün için büyük bir bilgi ve iletişim kaynağı olarak dünyayı değiştirme işlevine devam etmektedir.

HTML belgelerinin bu şekilde hazırlanması süreci içinde, işin zor tarafı olan DTD yazımı, standart koyucular tarafından üstlenildiğinden, basit kullanıcının DTD okumasının ve yazmasının gereği olmadığı gibi düşünülebilir. Bu düşünce, her hazır olayın kullanımında olduğu gibi, temel prensiplerin öğrenilmesini ve kuramsal açıdan ilerlenilmesini engeller. HTML olayında da öyle olmuştur. Fakat, Web okuryazarlığının sadce HTML ile sınırlı kalmayacağı bilinmelidir. XHTML ve XML teknolojileri, kullanıcıda kesinlikle DTD bilgisi aramaktadır. Bu nedenle DTD yazımını öğrenmek kesinlikle gerekli bir çalışma olacaktır.

Web gelişmeye devam ettikçe, SGML'in HTML DTD sinde kullanılmış olan alt kümesinin, belgelerin çözümlenmesi için yetersiz kalabileceği gerçeği ortaya çıkmıştır. HTML ve CSS birlikteliği ile, görüntüsel açıdan ileri sayfalar yaratılabilmesine karşılık, belgelerin veri olarak değerlendirilebilmesi yetersiz kalmaktadır. HTML 4.01 spesifikasyonu ile birlikte, bu gerçeğin zorlaması ile birlkte, yeni HTML sürümlerinin oluşturulması yerine, belge değerlendirilmesinde HTML den daha yetkin bir platform arayışları başlamıştır.

Bu arayışların sonunda W3C nin vardığı nokta, SGML'in tümü yerine, olanaklarının yine sadece bir kısmını içeren yeni bir alt kümenin kullanılmasına karar verilmesi olmuştur. Bu yeni alt kümeye ile XML (Extended Markup Language) platformu adı verilmiştir. XML platformu her türlü verinin yapılandırılıp Web üzerinde yayınlanmasına uygundur. XML belgelrinin DTD sini yayın yapanın hazırlaması gerekir. Bu da DTD düzenlemesini öğrenmenin ne denli önemli olduğunu kanıtlar. Salt belge yayınlanması için, XML platformunda, XHTML platformu oluşturulmuştur. XHTML platformu DTD lerin spesifikasyonlara bağlı olduğu HTML geleneğinde fakat HTML den daha sıkı kuralları olan bir platformdur. Bu platformda son ve belki de en son olacak olması amacı ile tasarlanan XHTML 2.0 da kullanıcıların çok yetkin bir DTD bilgisine sahip olamları beklenmektedir. XHTML plaformunda CSS geçerli olmakla beraber, görüntü sağlayan program olarak daha gelişmiş XSL kullanımı öngörülmüştür. XML in SGML konseptinden farkı yoktur, sadece daha az öğe içerdiğinden kullanımının daha kolay olması sağlanmıştır.

XML platformunun gelişi ile, HTML gibi en basit ve önceden hazır bile olsa, her kullanıcının aslında DTD yi okumasının ve olayın bilincinde olarak çalıştığı platformun olanaklarını değerlendirmesinin kaçınılmaz olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın ilk aşaması, bundan sonra inceleyeceğimiz, HTML 4.01 Katı kuralcı DTD sinin değerlendirilmesidir.